گسست حکمرانی آب در ایران: قدرت و تصمیم‌گیری

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jpq.2024.375536.1008172
چکیده

قدرت و اعمال قدرت در سیاستگذاری و برنامه‌ریزی آب در ایران مسئله و موضوع پژوهش حاضر است. مشکل آب در ایران ناشی از جاری نشدن قدرت در نظام حکمرانی است. حکمرانی در این مقاله به مفهوم بایدها و نبایدهایی است که در یک جامعه سیاسی، احکامی هنجاری و رسمی را بر اعمال قدرت در سیاست آب اعمال می‌کند. سیاست در بنیانی‌ترین روایت عبارت است از اعمال قدرت و اینکه چه کسی، چه چیزی را، چه زمانی و چگونه می‌گیرد. برنامه‌ریزی نیز عبارت است از چگونگی تبدیل دانش به عمل. این تبدیل خود گونه‌ای از تجسم و تجسد قدرت است. اعمال قدرت زنجیره‌ای متشکل از دو عنصر قدرت و تصمیم است. این مقاله با روشی تحلیلی در چارچوب مدل فرایندی سیاستگذاری عمومی و مدیریت یکپارچه آب تأکید می‌کند که گسست قدرت و تصمیم اشاره به آن دارد که اولاً، منازعه قدرت متکثری در حوزه آب وجود دارد؛ از کشاورز تا صنعتگر و دیوان‌سالار؛ ثانیاً، قدرت در همه اجزای فرایند سیاستگذاری آب از بالا به پایین جریان نمی‌یابد. برای حل مشکل آب در سرزمین ایران، ضروری است به این گسست‌ها و پر کردن خلأها در سطح فکری و عملیاتی توجه شود. فرضیة این تحقیق پرداختن به دو گسست اساسی (گسست قدرت سیاسی و گسست تصمیم سیاستی) را به‌عنوان محور راه‌حل نشان داده است.