واکاوی اسناد فرادستی و قوانین موضوعه دولتی در تعریف مسئله آب در ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی و اقتصاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه حکیم سبزواری، خراسان رضوی، سبزوار، ایران
doi
10.22059/jpq.2024.369459.1008144چکیده
براساس فرایند مرحلهای سیاستگذاری، شناسایی ماهیت و ابعاد دقیق مسئله آب، تدوین سیاستها و وضع قوانین میتواند بستر مناسبی را برای اجرا و حل مشکل فراهم کند. در واقع به هر اندازه سیاستگذاران دقت بیشتری در مرحله تدوین سیاست داشته باشند، در مرحله اجرا امکان موفقیت بیشتری دارند و نیل به اهداف میسرتر خواهد شد. این مقاله بر آن است تا با بررسی جایگاه مسئله آب در اسناد بالادستی به این پرسش اصلی پاسخ دهد که توجه قوانین و اسناد بالادستی در تعریف مسئله آب بر چه مواردی بوده است؟ در فرضیه پژوهشی استدلال میشود که با توجه به نگاه جامع اسناد در مدیریت منابع آب، اجرای درست قوانین تصریحشده در اسناد بالادستی به موفقیت تلاشهای دولت ایران برای مدیریت بحران آب کشور میانجامد. با استفاده از روش تحلیل مضمون، قانون برنامه پنجساله ششم توسعه، سند الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت، راهبردهای بخش آب، راهبردهای توسعه بلندمدت منابع آب کشور و سیاستهای کلی نظام در زمینه منابع آب تحلیل شده است. هفت کد انتخابی و 20 کد محوری و 131 کد باز در زمینه تعریف مسئله آب در اسناد بالادستی تعریف شده است. سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت کمترین کد و برنامه راهبرد توسعه بلندمدت منابع آب با 58 کد باز بیشترین کدگذاری انجامشده است. در بین هفت کد انتخابی مدیریت آب دارای بیشترین کد محوری و کد باز در پنج شاخه است. در بین کدهای انتخابی اقتصاد، مبادله، امنیت، مخاطرات، بهرهوری و مدیریت آب با بیشترین زیرمجموعه کلیدیترین مقوله در همه اسناد بهشمار میروند. با توجه به نگرش جامع اسناد به ابعاد و ماهیت دقیق مسئله آنچه کشور را با بحران آب روبهرو کرده است، اجرای نادرست قوانین و اسناد بالادستی است.