وضعیت رعایت کدهای اخلاقی در پژوهش‌های دانشگاهی:دیدگاه اساتید و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زابل

نویسندگان

1 دانشیار سم شناسی بالینی و مسمومیت‌ها، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، مرکز تحقیقات گوارش و کبد کودکان، بیمارستان امیرالمومنین،

2 گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و حقوق، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران

4 دانشجو پزشکی، مرکز تحقیقات گوارش و کبد کودکان، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران

doi
10.22038/mjms.2025.87121.4969
چکیده

مقدمه: اخلاق در پژوهش نقش حیاتی در تضمین صحت و اعتبار مطالعات علمی دارد. این مطالعه با هدف ارزیابی میزان رعایت اصول اخلاق پژوهشی در میان اعضای هیئت علمی و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زابل انجام شد.روش‌ها: این مطالعه توصیفی-تحلیلی به روش مقطعی در سال ۱۴۰۲ انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه اعضای هیئت علمی و دانشجویانی بود که دارای سابقه پژوهشی در دانشگاه علوم پزشکی زابل بودند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه استاندارد اخلاق در پژوهش استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و به‌کارگیری آمار توصیفی و آزمون‌های استنباطی مناسب تحلیل شدند. برای بررسی نرمال بودن داده‌ها از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف استفاده شد.نتایج: رعایت اصول اخلاقی به‌طور کلی مطلوب بود، اما در مواردی مانند استناد دقیق، پرهیز از سوگیری، احترام به جامعه پژوهش، منابع معتبر و انتخاب موضوع، بین دیدگاه اساتید و دانشجویان تفاوت معناداری وجود داشت (p<0.05). مهم‌ترین موانع، آگاهی پایین، کمبود مهارت جستجو و محدودیت مالی بودند. عوامل تسهیل‌کننده نیز شامل الزام ارائه موضوع تا ترم ششم، پایش اخلاق پژوهش و کارگاه‌های مدیریت زمان بودند.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه بر اهمیت تقویت برنامه‌های آموزشی اخلاق پژوهشی در محیط‌های دانشگاهی تأکید دارد. تقویت سیاست‌های نهادی و افزایش آگاهی درباره اخلاق پژوهشی می‌تواند به بهبود رعایت این اصول و ارتقای یکپارچگی علمی کمک کند. انجام تحقیقات بیشتر برای شناسایی عوامل تأثیرگذار بر رعایت اصول اخلاقی در پژوهش توصیه می‌شود.