شناسایی و مدیریت حق سکوت متهم

نویسندگان

1 استاد دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه عدالت

doi
10.22106/jlj.2016.23180
چکیده

برای تضمین عادلانه و منصفانه بودن دادرسی نسبت به انسانی که به اتهام ارتکاب جرم به چرخۀ قضایی وارد‌شده، حقوق دفاعی خاصی مورد شناسایی قرار گرفته است که می‌توان آنها را حقوق دادرسانه‌ بشر نامید. از جملۀ این حقوق، حق بی‌پاسخی یا حق سکوت متهم در برابر پرسش‌گری مقام ذی‌صلاح است. در رابطه با حدود و ثغور اِعمال این حق، دغدغه‌هایی مطرح بوده و پذیرش مطلق آن مورد انتقاد برخی قرار گرفته است که بازتاب این نگرانی‌ها را می‌توان در قوانین آیین دادرسی کیفری 1378 و 1392 نیز مشاهده نمود. در مقالۀ حاضر، ضمن تبیین مفاهیم، گونه‌ها و واکاوی کرامت‌مدارِ مبانی اعتبار‌بخش این حق، خط‌مشیِ پایان هوشمندانۀ سکوت، به‌منظور پایان‌بخشیِ هوشمند و مدیریت‌شده بی‌پاسخی متهم از طریق راهبردهایی برمبنای توجیه سکوت، ادلّه پرونده، سابقه متهم، بزه‌دیده و تشویق ارائه شده است.