مطالعه تطبیقی حقوق شخص تحتنظر در نظام دادرسی کیفری ایران و آمریکا
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشگاه علّامه طباطبایی
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه علّامه طباطبایی
doi
10.22106/jlj.2016.22011چکیده
یکی از اهداف قوانین دادرسی کیفری، حمایت از حقوق و آزادیهای فردی است. از جمله اقدامات ناقض حقوق فردی، بازداشت پلیسی و یا تحت نظر است. پلیس در دو نظام حقوقی ایران و آمریکا طبق شرایط مشخصی حق دستگیری اشخاص را دارد. این موضوع جنبه استثنایی دارد. در حقوق ایران، رعایت دو قید «مشهود بودن جرم» و «احراز ضرورت» الزامی است. در حقوق آمریکا نیز برای اقدام به جلب و دستگیری علیالاصول صدور قرار توسط مرجع قضایی ضروری است و در جرایم مشهود، امکان دستگیری برای پلیس وجود دارد. با عنایت به اینکه این اقدام برخلاف فرض بیگناهی است، قانونگذاران دو نظام، حقوقی از قبیل دسترسی فوری به وکیل را فراهم کردهاند. با وجود این، در نظام حقوقی آمریکا متهم تا پیش از دسترسی به وکیل میتواند سکوت کند. از سوی دیگر در هر دو نظام برای تأمین حقوق متهم، تدارک بازجویی عادلانه و منصفانه و ضوابطی از قبیل تفهیم اتهام و ادلّه آن پیشبینی شده است. در حقوق آمریکا، تفهیم جلب و پیشبینی ابزار الکترونیکی برای ثبت و ضبط اظهارات متهم درنظر گرفته شده است؛ بهعلاوه، ضمانتاجراهای مناسبی از قبیل رد ادلّه، برای نقض حقوق دفاعی متهم پیشبینی شده است. در هر صورت با توجه به خلاف قاعده بودن بازداشت و دستگیری در این مرحله، هر دو نظام حقوقی تلاش خود را برای تقویت حقوق دفاعی متهم به کار گرفتهاند.