پیشرا‌ن‌های تحول در محیط امنیتی خاورمیانه و آینده امنیت ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jpq.2023.343868.1007964
چکیده

پژوهش پیش‌رو با به‌کارگیری ابزار روند پژوهی و بهره‌مندی از مفاهیم نظریه مجموعه امنیتی منطقه‌ای در پی پاسخگویی به این پرسش است که پیشران‌های دگرگونی در محیط امنیتی خاورمیانه کدام‌اند و این تحولات چه تأثیری بر آینده امنیت ایران دارند؟ پژوهش مبتنی بر این فرضیه است که دگرگونی مذکور در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی در حال وقوع است؛ دولت‌های ناپایدار، پویش‌های امنیتی نیروهای هویت‌بنیاد، پیچیدگی‌های امنیت منطقه‌ای، سیاست انباشت قدرت، تصاعد بحران در روابط ایران و عربستان، ائتلاف‌سازی در محور عبری-عربی، بازتعریف نقش و منافع منطقه‌ای قدرت‌های بزرگ و تغییر دکترین نظامی-امنیتی ایالات متحده پیشران‌های تحول در محیط امنیتی خاورمیانه و در نتیجه مؤثر بر امنیت ایران هستند. واحد اصلی تحلیل در پژوهش پیش‌رو مجموعه امنیتی خاورمیانه، متغیر وابسته امنیت ایران و متغیرهای مستقل پیشران‌های تحول‌ساز در محیط امنیتی خاورمیانه‌اند. پژوهش برای شناسایی و تحلیل پیشران‌ها و نیز ترسیم چشم‌انداز آتی آنها از روش روندپژوهی که یکی از رهیافت‌های آینده‌پژوهی است، بهره می‌گیرد. یافته‌های پژوهش حکایت از دگرگونی در محیط امنیتی، تغییر در الگوهای نظم منطقه‌ای و تشدید تهدیدهای امنیتی ایران دارد.