مؤلفه‌های روشی مدیریت نظامی در نهج‌البلاغه

نویسندگان

1 دکترای علوم قرآن و حدیث و مدرس گروه الهیات و معارف دانشگاه افسری امام علی(ع)، تهران، ایران

2 استادیار گروه الهیات و معارف دانشگاه افسری امام علی(ع)، تهران، ایران

doi
10.22084/nahj.2021.21706.2477
چکیده

نیروهای مسلح هر کشور در حفظ امنیت و خنثی نمودن تهدیدات بالفعل و بالقوه دشمنان، نقشی حیاتی برعهده داشته و فرماند‌هان نظامی در هدایت و اثربخشی این نیروها، از جایگاهی ویژه برخوردارند که برای پیشبرد اهداف نظامی، متناسب با باورها و ارزش‌‌های ملی مکتبی خود، مؤلفه‌های روشی خاصی به کارمی‌گیرند و مسألۀ اصلی پژوهش حاضر، استخراج و ارائۀ این مؤلفه‌ها از نهج‌البلاغه بوده است. بنابراین، هدف اساسی پژوهش، کشف مؤلفه‌های روشی مدیریت نظامی نهج‌البلاغه به‌منظور تسرّی معارف علوی در متون آموزشی نظامی و نهادینه‌کردن این آموزه‌ها در روح و جان آحاد نیروهای مسلح کشور و عملیاتی‌کردن آن‌ها می‌باشد. روش انجام کار از نوع تحلیل مضمون بوده به‌گونه‌ای که ابتدا با مطالعه‌ی متن نهج‌البلاغه، اطلاعات مرتبط با مدیریت نظامی، فیش‌برداری و سپس به­صورت مفهومی کدگذاری­شده­اند. به این ترتیب، 112 کد مفهومی کشف و با ترکیب مفاهیم هم­مضمون، 17 مؤلفۀ؛ امر به معروف و نهی از منکر، مشورت با افراد متخصص، برنامه­ریزی، سازماندهی هدفمند، ایجادوافزایش انگیزه، چاره‌اندیشی، ارزیابی، مدارا همراه با قاطعیت، دلسوزی و مهربانی، حق‌مداری و قانون‌گرایی، ترغیب به‌کار، پرهیز از جنگ‌افروزی، تشویق و تنبیه به‌موقع، رسیدگی به مشکلات اقتصادی زیردستان، عذرپذیری، جاذبه ودافعه، رفتار نیک با فرمانبران تشکیل و در نهایت، با محاسبه‌ی کمّیِ مؤلفه‌ها با نرم‌افزار spss، از جهت فراوانی مفاهیم، درصد فراوانی نسبی و درصد فراوانی تجمعیِ کدهای مفهومی تشکیل دهندۀ آن‌ها، این نتایج حاصل گردید: مؤلفة امر به معروف و نهی از منکر با فراوانی 12/5 درصد، بیشترین فراوانی و مؤلفه‌های مدارا همراه با قاطعیت، ارزیابی و ارزشیابی و چاره­اندیشی در حوادث، با فراوانی 2/7 درصد، کمترین فراوانی را دارابوده­اند.