ایران و چین: به‌سوی مشارکت راهبردی در آینده با تأکید بر فرصت‌ها و پیچیدگی‌های توافقنامه 25 ساله

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران

2 دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jpq.2023.337242.1007905
چکیده

روابط با چین از مهم‌ترین تحولات در سیاست خارجی ایران بوده است. این کشور در زمان کوتاهی به شریک نخست اقتصادی و شریک کلیدی سیاسی ایران بدل شده است. سند راهبردی همکاری 25 ساله ایران و چین را می‌توان تحولی مهم در سیاست راهبردی ایران و روابط آن با قدرت‌های بزرگ به‌شمار آورد. این سند همکاری ایران می‌تواند ساختار نظم منطقه‌ای خاورمیانه را تغییر دهد؛ و توافق‌های بین دو کشور که در ابتکار یک کمربند-یک ‌راه و همچنین پیش‌نویس سند 25 ساله همکاری‌های مشترک ایران و چین منعکس‌ شده است، راه را برای همکاری راهبردی بلندمدت در حوزه‌های ژئوپلیتیک، اقتصاد و دیپلماسی دو کشور هموار خواهد کرد. این نوشتار برای پاسخگویی به این پرسش اصلی سازماندهی شده است که چگونه مشارکت راهبردی ایران و چین در آینده با توجه به ساختار نظم بین‌المللی موجود شکل می‌گیرد؟ با هدف تبیین روند تاریخی و فرایندهای تحول در تقابل با امریکا و واکاوی الگوی تأثیرگذاری متغیرهای دخیل با بهره‌گیری از رویکردی تبیینی- تحلیلی و با کاربست رهیافت دولت‌های تجدیدنظرطلب برای سنجش روابط راهبردی ایران-چین در فضای پساسپتامبر، فرضیه زیر آزمون می‌شود که بیان می‌کند عوامل اقتصادی-سیاسی به همان اندازه که زمینه‌ساز شکل‌گیری الگوی مشارکت راهبردی در روابط ایران و چین هستند، به همان اندازه نقشی تعیین‌کننده در تحدید و پیچیدگی همکاری‌های راهبردی دو طرف در آینده دارند. مهم‌ترین دستاورد این پژوهش مشخص می‌کند که همگرایی فزاینده بین ایران و چین در پاسخ به فشار فزاینده ایالات ‌متحده در سطح بین‌المللی است. این توافقنامه، بیانگر تمایل دو طرف برای هماهنگی بیشتر است.