فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: سبک زندگی در دوران معاصر، تحولات گسترده‌ای را در ابعاد ذهنی و عینی  تجربه نموده که بازتابی از برهمکنش سه نیروی سنت، دین و مدرنیته  است. ابعاد نظری این پدیده حول شش مفهوم بنیادینِ مصرف، لذت، معنا، نمادها، منزلت و تمایز سامان یافته‌اند و مؤلفّه‌های پوشش و آرایش، گذران اوقات فراغت، مصرف فرهنگی و چشم‌اندازها از مهم‌ترین ابعاد آن هستند. هدف اصلی پژوهش حاضر، واکاوی تجارب زیسته جوانان و شناسایی عوامل و فرایندهایی است که به شکل‌گیری و تنوع سبک‌های زندگی آنان در این بستر منجر می‌شود.   روش و داده‌ها: پژوهش، کیفی و با روش نظریه داده‌بنیاد اشتراوس و کوربین و با مشارکت 22 نفر از جوانان 18 تا 35 ساله ساکن مشهد انجام گرفته است و داده‌ها با روش نمونه‌گیری هدفمند و با تکنیک مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری شدند.   یافته‌ها: حاصل واکاوی داده‌ها، 740 مفهوم، 157 مقوله فرعی و 42 مقوله بوده است که در شرایط زمینه‌ای پدیدارهایی مانند «هنجارهای فرهنگی و خرده‌فرهنگی»، «مردسالاری»، «تنش‌های فردی-اجتماعی»، «شبکه‌های اجتماعی» و «ساختارها و الزامات اقتصادی-فرهنگی»؛ در شرایط علّی، «نارضایتی‌های اجتماعی»، «تغییر ذائقۀ فرهنگی» و اندیشه‌های فراگیر جهانی» و در شرایط مداخله‌گر، «چهره‌های مشهور ملی-جهانی»، «سرمایه‌های اقتصادی-انسانی»، «شرایط عرضه و تقاضا در بازار مصرف» و «جهانی‌شدن» به سبک زندگی جهت‌داده‌اند. پیامد این شرایط به «درهم‌تنیدگی سبک‌های متنوع زندگی»، «مدگرایی و محوریت‌یافتن استایل»، «مصرف انبوه داده‌ها در شبکه‌های اجتماعی» و «تقلیدگریزی شدید» ختم شده و راهبردهایی مانند «فردگرایی»، «رویکرد تلفیقی در ابعاد گوناگون سبک زندگی» و «وابستگی به دنیای مجازی» را برانگیخته‌اند.   بحث و نتیجه‌گیری: سبک زندگی، محصول کشاکشِ پیچیدۀ انتخاب‌های فردی و اجبارهای اجتماعی است که مدرنیسم، سنت‌های کهن و دین آنها را در بستری به گستره زمان و مکان، شکل‌داده و متحول نموده است. این پدیده اگرچه دارای کلیت یکپارچه‌ای است اما مهم‌ترین ابعاد آن (مانند پوشش، تفریحات، مصرف فرهنگی و چشم‌اندازها)، هر یک در شرایط زمینه‌ای، علّی و مداخله‌گر متفاوتی ریشه دارند، به‌وسیله راهبردهای متفاوتی ادامه می‌یابند و به پیامدهای متفاوتی نیز ختم می‌شوند.   پیام اصلی: سنت، دین و مدرنیته اضلاع مثلثی هستند که سبک زندگی جوانان را دستخوش تحول نموده است. به‌عبارت دیگر، سبک زندگی جوان امروز ایرانی، در کشاکشی تنگاتنگ میان هنجارهای سنتی-دینی و دستاوردهای مدرنیته قرار دارد و امواج سهمگین جهانی‌شدن و فضای مجازی، کنش‌ها و نگرش‌ها را در جریانی سیّال به‌پیش می‌راند.