فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: الگوهای مرگ‌ومیر و ناتوانی در جوامع مختلف، هم‌زمان با بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی، دستخوش تغییراتی می‌شوند که خود را در جابه‌جایی وزن عوامل خطر سلامت نشان می‌دهند. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط سطح توسعه اجتماعی- جمعیتی کشورها با مرگ‌ومیر و ناتوانی ناشی از عوامل خطر رفتاری، محیطی و متابولیک در سطح جهانی انجام شده است. روش و داده‌ها: این مطالعه یک تحلیل ثانویه از داده‌های موجود است. داده‌های مربوط به مرگ‌ومیر و سال‌های زندگی با ناتوانی (YLDs) برای عوامل خطر رفتاری، محیطی و متابولیک از سال ۱۹۹۰ تا 2019، و همچنین شاخص توسعه اجتماعی- جمعیتی برای 204 کشور جهان از بار جهانی بیماری‌ها استخراج شد و رابطه بین شاخص اجتماعی-جمعیتی (SDI) و عوامل خطر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: بین شاخص توسعه اجتماعی– جمعیتی و مرگ‌ومیر ناشی از هر سه عامل خطر رفتاری، محیطی و متابولیک در سطح جهان رابطه منفی و معنادار مشاهده شد؛ به‌طوری که ضریب همبستگی سطح توسعه با این سه عامل به ترتیب 0.60-، 0.86- و 0.46- بود. بین شاخص توسعه و اختلال در سلامتی ناشی از عامل خطر رفتاری (ضریب همبستگی 0.34-) و عامل محیطی (ضریب همبستگی 0.86-) رابطه منفی و با عامل خطر متابولیک دارای یک رابطه مثبت و ضعیف بود. بحث و نتیجه‌گیری: بهبود شاخص‌های سلامت در کشورهای با میزان‌های مرگ‌ومیر بالا نیازمند ارتقای وضعیت اجتماعی – اقتصادی آن جامعه از جمله بهبود درآمد سرانه و افزایش سطح تحصیلات است. پیام اصلی: بهبود شاخص‌های توسعه اجتماعی- جمعیتی نه تنها به کاهش مرگ‌ومیر ناشی از عوامل خطر کمک می‌کند، بلکه الگوی بار بیماری‌ها را به سمت بیماری‌های مزمن تغییر می‌دهد. بنابراین، سیاست‌گذاران در کشورهای کمتر توسعه‌یافته باید بر کنترل عوامل خطر محیطی و بهبود زیرساخت‌های بهداشتی تمرکز کنند.