جایگاه ابتکار عمل «کمربند و راه» در دگرگونیهای راهبرد و سیاستهای کلان چین
نویسندگان
1 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشآموخته دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jpq.2023.261264.1007277چکیده
پیدایش چین بهعنوان قدرت بزرگ اقتصادی، گمانهزنیهای سیاسی و آکادمیک بسیاری را در حوزه هژمون شدن این کشور در آینده بهوجود آورده است. در این زمینه تلاش شد تا به سه پرسش زیر پاسخ داده شود: 1. با روی کار آمدن شی جین پینگ چه دگرگونیهایی در راهبردهای کلان چین نمودار شده است؟ 2. چه عواملی به بروز این دگرگونیها منجر شدهاند؟ 3. چگونه این تأثیرگذاری پدید آمده است؟ با استفاده از تحلیل مفهومی کیفی اسناد راهبردی دولتی و بیانیههای مقامات بلندپایه چین، افزونبر بررسی دیدگاههای نظریهپردازان و کارشناسان، تغییر راهبردی در رویکردهای بینالمللی چین در چارچوب نظری واقعگرایی نوکلاسیک مبتنی بر ترکیبی از تأثیر عوامل سطوح داخلی و بینالمللی بر سیاستگذاریهای این کشور تبیین خواهد شد. در فرضیه پژوهش بیان میشود که رویکرد متفاوت شی جین پینگ در تصمیمسازیهای کلان سیاسی، به تغییر راهبردی مبتنی بر پیگیری اهداف سیاسی- امنیتی توأم با منافع اقتصادی در سطح بینالمللی برای چین منجر شده است، و ابتکار عمل «کمربند و راه» مهمترین نشانه این تغییر راهبردی بهشمار میآید. دستیابی به موقعیت هژمونیک از راه صلحآمیزی در کنار دستاوردهای گسترده اقتصادی و امنیتی برای چین، از مهمترین نتایج اجرایی شدن این ابتکار است. براساس یافتههای پژوهش، رویکرد متفاوت شی جین پینگ در تصمیمسازیهای کلان سیاسی چین، ناشی از شرایط کنونی حاکم بر ساختار نظام بینالملل با رهبری ایالات متحده امریکا بوده و این مسئله به تغییری راهبردی مبتنی بر پیگیری اهداف سیاسی- امنیتی توأم با منافع اقتصادی در سطح بینالمللی برای چین منجر شده است. ابتکار عمل «کمربند و راه» مهمترین نشانه این دگرگونی راهبردی است.