واکاوی چالش های گذر از صنعت منبعبنیان به صنعت دانشبنیان: مطالعه واحدهای فناور و دانشبنیان خوزستان
نویسندگان
1 استاد جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استاد جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 استادیار جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 استادیار جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
5 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
doi
10.22034/jscc.2025.22514.1199چکیده
زمینه و هدف: گذار از صنعت وابسته به منابع طبیعی به صنعت دانشبنیان، یکی از بنیادیترین چالشهای توسعه در استانهای دارای ساختار اقتصادی متکی بر منابع، مانند خوزستان است. در همین راستا هدف پژوهش حاضر شناسایی چالشهای توسعه شرکتهای دانشبنیان و واحدهای فناور در استان خوزستان است.روش و دادهها: تحقیق به روش کیفی و با رویکرد دادهبنیاد اجرا شد. مشارکتکنندگان تحقیق، نخبگان استان خوزستان، شامل استادان دانشگاه و مدیران شرکتهای دانشبنیان و واحدهای فناور بودند که 44 نفر آنها بهعنوان نمونه انتخاب شدند نمونهگیری به شیوه نمونهگیری نظری و جمعآوری دادهها از طریق مصاحبه عمیق و نیمهساختاریافته صورت گرفت. تحلیل دادهها با استفاده از کدگذاری نظری صورت گرفت.یافتهها: مقولههای شرایط علی مستخرج از یافتهها عبارتند از؛ نبود فضای کارگاهی مالکیتی؛ پارک علم و فناوری خوزستان؛ تناسب نداشتن رشد کمی شرکتها و توسعه کالبدی پارک علم و فناوری؛ افزایش هزینههای تولید در اثر کمبود فضای کارگاهی؛ ناتوانی پارک در برقراری امکانات اولیه فناوران؛ در اختیار قرار گرفتن سولههای صنعت و معدن توسط دلالان؛ اجرانشدن قوانین مصوب کشوری در خوزستان؛ و سرانجام خارج شدن تحقیق و توسعه از اولویت شرکتهای دانشبنیان.بحث و نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد گذار از صنعت وابسته به منابع طبیعی به صنعت مبتنی بر دانش نه به دلیل ضعف بنگاهها در دانش فنی، بلکه به دلیل موانع ساختاری، نهادی و اجرایی با کندی مواجه شده است.پیام اصلی: آنچه شرکتهای دانشبنیان را از میدان تولید خارج میکند ضعف دانش فنی نیست؛ بلکه فراهم نبودن بسترها و شرایط زیست مناسب برای شرکتهای دانشبنیان در جامعه است.