فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: هویت اجتماعیِ نوجوانان در پیوندی پویا با ساختار و انسجام خانواده شکل می‌گیرد؛ جایی‌که الگوهای ارتباطی، حمایت عاطفی و تجربه تعلق، زمینه‌ساز فرایندهای هویت‌یابی می‌شوند. در این میان، نشخوار فکری و سبک‌های دلبستگی به‌عنوان سازه‌های روانی-‌اجتماعی، بر نحوه مواجهه نوجوان با چالش‌های رشد و تثبیت موقعیت هویتی او در میدان روابط خانوادگی و در سطح اجتماعی اثرگذارند.روش و داده‌ها: این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی به روش تحلیل مسیر بود. جامعه آماری شامل نوجوانان 12 تا 18 ساله شهر یزد در سال 1402 بود که تعداد 307 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های سبک‌های هویت، انسجام خانواده، سبک‌های دلبستگی و نشخوار فکری پاسخ دادند. داده‌ها با روش‌های همبستگی پیرسون و تحلیل مسیر تحلیل شد.یافته‌ها: در این پژوهش سبک دلبستگی ایمن بر سبک‌های هویت هنجاری و هویت اطلاعاتی، اثر معنی‌داری داشت. همچنین تأثیر مستقیم سبک دلبستگی اجتنابی بر سبک هویت اطلاعاتی و تأثیر مستقیم سبک دلبستگی دوسوگرا بر سبک‌های هویتی هنجاری و اطلاعاتی معنی‌دار بود. تأثیر مستقیم نشخوار فکری بر سبک‌های هویت، معنی‌دار نبود. اثر میانجی انسجام خانواده در رابطه بین سبک‌های دلبستگی ایمن و دوسوگرا و نشخوار فکری با سبک‌های هویت، معنی‌دار بود ولی اثر میانجی انسجام خانواده در رابطه بین سبک دلبستگی اجتنابی با سبک‌های هویت، معنی‌دار نبود.بحث و نتیجه‌گیری: براساس یافته‌ها، تعامل میان انسجام خانواده، نشخوار فکری و سبک‌های دلبستگی، نقش معناداری در شکل‌گیری هویت اجتماعی نوجوانان دارد. نتایج مؤید آن است که انسجام خانواده می‌تواند به‌منزله نوعی "سرمایه اجتماعی" عمل کرده و از طریق گسترش دسترسی نوجوان به حمایت‌های عاطفی، منابع ارتباطی و الگوهای مشارکت اجتماعی، جایگاه هویتی او را در میدان‌های مختلف اجتماعی تقویت کند.پیام اصلی: این پژوهش نشان می‌دهد که انسجام خانواده به‌عنوان یک عامل میانجی در شکل‌گیری هویت نوجوانان عمل می‌کند. کاربست نتایج پژوهش در سطح سیاست‌گذاری اجتماعی می‌تواند به طراحی برنامه‌های حمایتی خانواده‌محور، تقویت پیوند مدرسه–خانواده و ارتقای فرصت‌های مشارکت اجتماعی نوجوانان در جامعه کمک کند. همچنین، مدل پیشنهادی پژوهش حاضر می‌تواند به روان‌شناسان، مددکاران اجتماعی  و مشاوران خانواده در طراحی مداخلات پیشگیرانه و توانمندساز برای ارتقای هویت مثبت، تقویت انسجام خانوادگی و کاهش سبک‌های دلبستگی آسیب‌زا و الگوهای نشخوار فکری در نوجوانان کمک کند.