تحلیل فضایی علتهای اصلی مرگ جوانان در ایران در سال 1400
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسیارشد جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 دانشیار جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 دانشیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22034/jscc.2025.22512.1198چکیده
زمینه و هدف: جامعه ایران در دهههای گذشته، بهموازات کاهش سطح مرگومیر، گذار اپیدمیولوژیک و تغییرات قابلتوجه در علل اصلی مرگومیر را تجربه نموده است. با وجود ارتقاء سطح بهداشت و روند کاهشی مرگومیر در ایران، میزانهای مرگ جوانان همچنان در سطح بالایی قرار دارد. هدف مطالعه حاضر شناخت الگوها و علتهای اصلی مرگ جوانان در ایران است.روش و دادهها: مطالعه حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ روش تحلیل ثانویه است. دادههای مورد استفاده برگرفته از مطالعه جهانی بار بیماریها (2021) و براساس آخرین الگوی طبقهبندی علت مرگ (ICD-11) است. از شاخص میزان، جهت مقایسه علت مرگ به تفکیک جنس و در سطح استان استفاده شده است.یافتهها: عمده مرگ جوانان ناشی از بیماریهای پس از گذار است و حوادث حملونقل، کویید-19 و سرطانها سه علت اصلی مرگ جوانان در سال 1400 به شمار میروند. میزان مرگ مردان در هر سه علت بالاتر از زنان است. آزمون همبستگی پیرسون نشان از رابطه معنادار (sig<0.01) بین سطح توسعه و میزان مرگ ناشی از علل در استانها است.بحث و نتیجهگیری: بیشترین علت مرگ جوانان در دسته بیماریهای غیرعفونی و سوانح قرار میگیرد و این نوع علت مرگ قابل پیشگیری و عمدتا مرتبط با سبک زندگی افراد است. نیاز است بر فرهنگسازی جهت تغییر سبک زندگی و رفتارهای اجتماعی افراد در کنار اهمیت نقش درمان، تاکید میشود. استانهای کمترتوسعهیافته در اولویت سیاستگذاری هستند.پیام اصلی: مرگومیر جوانان در ایران، پدیدهای است که اغلب خارج از سیستم درمانی و تحت تأثیر انتخابها و رفتارهای فردی مرتبط با سبک زندگی رخ میدهد. بنابراین، سیاستهای بهداشتی باید علاوه بر درمان پزشکی، به مداخلات پیشگیرانه معطوف به ارتقای آگاهیها و اصلاح رفتارهای جوانان توجه نمایند.