فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف:  تحرک اجتماعی به‌عنوان جابجایی افراد در وضعیت‌ها و موقعیت‌های مختلف، موضوعی بحث‌انگیز است. هدف پژوهش حاضر بررسی تحرک اجتماعی بین‌نسلی و درون‌نسلی در شهر یاسوج است.روش و داده‌ها: این پژوهش پیمایشی بر روی 115 خانواده که پدر در قید حیات، و دارای دو فرزند بالای 25 سال بودند انجام و اطلاعات مورد نیاز به‌طور جداگانه از پدر، فرزند ارشد و فرزند آخر جمع‌آوری شده است. جهت سنجش تحرک اجتماعی بین‌نسلی، جایگاه فرزند ارشد با پدر و برای سنجش تحرک درون‌نسلی، جایگاه فرزند ارشد با فرزند آخر در چهار حوزه اقتصادی، منزلت اجتماعی، تحصیلات و پایگاه شغلی، مورد مقایسه قرار گرفت و نتایج به صورتِ تحرک صعودی، نزولی، و بدون تحرک، دسته‌بندی شدند.یافته‌ها: نتایج تحرکِ بین‌نسلی نشان داد، فرزندان ارشد در مقایسه با پدران در حوزه اقتصادی و منزلت اجتماعی دارای تحرک نزولی اما در حوزه تحصیلات و پایگاه شغلی دارای تحرک صعودی‌اند. به‌علاوه، بین سن و جنس‌شان با شانس تحرک صعودی رابطه وجود دارد. نتایج تحرک درون‌نسلی نشان داد فرزندان آخر در مقایسه با فرزندان ارشد در حوزه اقتصادی و منزلت اجتماعی دارای تحرک نزولی هستند اما در تحصیلات و پایگاه شغلی دارای تحرک صعودی‌اند. همچنین، بین سن و محل تولد با شانس تحرک صعودی رابطه وجود دارد.بحث و نتیجه‌گیری: با استناد به یافته‌ها، اکثریت فرزندان ارشد نسبت به پدران، و اکثریت فرزندان آخر نسبت به فرزندان ارشد، دارای تحرک اجتماعی نزولی می‌باشند. اگرچه، بخش عمده ای از تحرک اجتماعی متاثر از عوامل سطح کلان است اما عوامل خرد مانند سن بالاتر و جنسیت مذکر در شانس تحرک صعودی بین نسلی و سن بالاتر و تولد در روستا شانس تحرک صعودی درون نسلی را بیشتر می کنند.پیام اصلی: مطالعه نشان می‌دهد تحرک اجتماعی در ایران چه بین‌نسلی و چه درون‌نسلی، به‌صورت نزولی است. تحرک صعودی بین‌نسلی و درون‌نسلی بیانگر پویایی هر جامعه است و روندهای موجود بیانگر چالش‌هایی است که جامعه عشیره‌ای در زمینه تحرک اجتماعی با آن مواجه است.