تعیینکنندههای قصد سزارین در زنان باردار: مقایسهای قومیتی در شهر اهواز
نویسندگان
1 دانشیار جمعیتشناسی، دانشکده علوم خانواده، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 دانشآموخته کارشناسیارشد جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد، یزد، ایران
4 دانشیار مردمشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22034/jscc.2025.22406.1185چکیده
زمینه و هدف: یکی از تغییرات قابلتوجه در الگوی رفتارهای فرزندآوری زنان، تغییر در نحوه زایمان از طبیعی به عمل سزارین است. شیوع گسترده این عمل جراحی، با وجود عوارض منفی متعدد آن بر سلامت مادر و کودک، نشاندهنده تبدیل شدن این نوع زایمان انتخابی به یک مساله اجتماعی و فرهنگی است. این مطالعه با هدف بررسی عوامل مؤثر بر قصد انجام سزارین در میان زنان عرب و فارس شهر اهواز اجرا شده است.روش و دادهها: روش مطالعه، کمی و بهصورت پیمایشی بوده است. جامعه آماری شامل زنان باردار ۱۵ تا ۴۹ سال است که در سال ۱۳۹۸ در طول دوره بارداری برای دریافت خدمات بهداشتی به یکی از بیمارستانهای شهر اهواز مراجعه کردهاند. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته جمعآوری شد.یافتهها: نتایج نشان داد که تقریباً ۱۶ درصد از زنان عرب و ۳۴ درصد از زنان فارس قصد سزارین دارند. در هر دو گروه قومی، زنان دارای تحصیلات دانشگاهی و زنان شاغل درمقایسه با سایر زنان، بیشتر قصد سزارین داشتند. تحلیل چندمتغیره، تاثیر معنیدار سطح تحصیلات، وضعیت اشتغال، قومیت، نگرش نسبت به سزارین، فردگرایی، تصویر بدنی و هنجارهای ذهنی را بر قصد سزارین نشان داد.بحث و نتیجهگیری: این مطالعه نشان داد که تصمیم به انجام سزارین تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و روانشناختی است. زنان با تحصیلات بالاتر و زنان شاغل بیشتر به سزارین تمایل دارند و نگرشها و هنجارهای اجتماعی نیز نقش مهمی در این تصمیمگیری ایفا میکنند. این نتایج میتواند به سیاستگذاریهای بهداشتی در راستای کاهش میزان سزارین و بهبود آموزشهای مرتبط با زایمان طبیعی کمک کند.پیام اصلی: انتخاب زایمان به شیوه سزارین، صرفا یک مسأله پزشکی نیست، بلکه پدیدهای اجتماعی و فرهنگی است که با وقایع، فرایندها و تحولات اجتماعی- فرهنگی متعددی پیوند دارد. برای کاهش شیوع و مقابله با پیامدهای منفی سزارین، نیازمند مداخلاتی فراتر از قلمرو پزشکی و الگوسازیهای ذهنی و رفتاری جدیدی هستیم.