تدوین مدل نظری شهر دوستدار سالمند با استفاده از الگوی فراترکیب
نویسندگان
1 استاد برنامه ریزی شهری و منطقه ای، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران(استاد مدعو). استاد برنامه ریزی شهری و منطقه ای، گروه شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 استادیار برنامه ریزی شهری و منطقه ای، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
3 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
4 استادیار برنامه ریزی شهری و منطقه ای، گروه شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2021.136658چکیده
دو عامل کاهش نرخ باروری و افزایش امید به زندگی که باعث سالخوردگی جمعیت میگردند از اواسط قرن بیستم در کشورهای توسعه یافته آغاز گردیده و اکنون در کشورهای درحال توسعه هم پدیدار شدهاند. این موضوع ابعاد وسیعی را شامل میشود و دغدغهی سالمندی را در زمینههای مختلف نمایان میسازد. با توجه به پیامدهای بحران سالمندی پیش رو در کشورمان قطعاً مطالعات حوزهی سالمندی اهمیت ویژهای مییابد. هدف اصلی مقالهی حاضر بررسی جایگاه مطالعات برنامهریزی شهری با رویکرد شهر دوستدار سالمند در میان انواع دغدغههای سالمندیست تا در دو قالب ساختاری و محتوایی به واکاوی مطالعات حوزه نظری در قلمروی شهر دوستدار سالمند در پژوهشهای داخلی بپردازد تا ضمن ارایهی چارچوب نظری، میزان پژوهش در این زمینه را در پژوهشهای داخلی مورد بررسی قرار دهد. مقالهی پیش رو از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر راهبرد فرامطالعه است که با استفاده از روششناسی فراترکیب به تحلیل مقالات علمی پژوهشی در قالب نوزده مقاله، با محوریت شهر دوستدار سالمند پرداخته و به منظور گردآوری و تحلیل دادهها از روشهایی چون مرور نظاممند و کدگذاری باز استفاده نموده است. پس از استخراج دادهها، مقولات مورد نظر، مشخصات عمومی و در نهایت مدل و چارچوب نظری پژوهش تبیین گشته است. در جمعبندی ابعاد حضورپذیری، امنیت، اجتماعات دوستدر سالمند، امنیت و حس تعلق به عنوان ابعاد اصلی شهر دوستدار سالمند برشمرده شد که با شاخصهای تدقیقشده، چارچوب نظری پژوهش را شکل میدهند و طبق مدل نظری این تحقیق سیاستگذاری شهر دوستدار سالمند بر مبنای دو رکن مکان و مشارکت محقق میگردد.