فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر بررسی مقایسه‌ای رویکرد برنامه درسی جامعه‌شناسی دوره متوسطه به مفاهیم و مباحث سیاست خارجی در دو دوره ریاست‌ جمهوری خاتمی و احمدی‌نژاد است. پرسش اصلی پژوهش عبارت است از اینکه تغییر جناح‌های سیاسی در قوه مجریه ایران چه تأثیری بر گفتمان سیاست خارجی موجود در کتاب‌های درسی داشته است؟ در فرضیه پژوهشی استدلال می‌شود که تحول در گفتمان حاکم بر قوه مجریه در حوزه سیاست خارجی بر برنامه درسی در ایران تاثیر خواهد داشت. از روش تحلیل محتوای کیفی برای بررسی مقایسه‌ای متن سه کتاب جامعه‌شناسی چاپ‌شده در دوره خاتمی و همان عنوان‌ها در دوره احمدی‌نژاد استفاده شد؛ و یافته‌های پژوهش بیانگر تفاوت بنیادین در الگوهای جامعه‌پذیری و فرهنگ سیاسی مرتبط با سیاست خارجی دو دوره از کتاب‌هاست. اگرچه کتاب‌های هر دو دوره نسبت به غرب رویکردی انتقادی دارند، رویکرد کتاب‌های دوره نخست مبتنی بر پذیرش واقعیت جهان غرب و تعامل با آن است، درحالی‌که رویکرد دوره دوم بر نقد تمام‌عیار جهان غرب و تأکید بر تضاد آن با جهان اسلام است. افزون‌بر این مفاهیمی مانند دیپلماسی و نهاد‌های بین‌المللی از موضوع‌های مورد تأکید در کتاب‌های دوره نخست بودند که یک الگوی سیاست خارجی تعامل‌گرا با نظام بین‌الملل به دانش‌آموزان ارائه می‌کردند. در مقابل، کتاب‌های دوره دوم رویکردی منفی به همکاری با نهاد‌های بین‌المللی داشتند و تقابل با نظام بین‌الملل را اجتناب‌ناپذیر می‌دانستند. در نتیجه، در نظام سیاسی ایران به‌دلیل نبود الگوی واحد جامعه‌پذیری سیاسی در حوزه سیاست خارجی، با هر تغییر در قوه مجریه، الگوهای جامعه‌پذیری دچار دگرگونی‌های بنیادین شده و نوع متفاوت و گاهی متضاد از فرهنگ سیاسی به دانش‌آموزان ارائه می‌شود.