بازاندیشی در علوم اجتماعی: یک مطالعه مروری
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسیارشد روانشناسی، دانشگاه آزاد مرودشت، مرودشت، ایران
2 دانشجوی دکتری جامعهشناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 دانشیار جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22034/jscc.2024.20878.1094چکیده
زمینه و هدف: تحقیق و گفتگو پیرامون انسان همواره در طول تاریخ محل بحث و مناقشه بودهاست. علوم اجتماعی در این میان مسئولیت مطالعه و بررسی رفتارها و کنشهای انسانی را داشته است. به دلیل قابلیت کنشگری خلاقانه انسان در کنار فعالیتهای عقلانی وی، حصول شناخت کامل در این حوزه بسیار مورد تردیداست. از جانب دیگر علوم اجتماعی نیز به نوبة خود محدودیتها و اریبهایی در خود نهفته دارد که مربوط به نقش محقق در تحقیق است. به همین دلیل اندیشمندان زیادی به این روند انتقاد کردند و سعی نمودند انواع متفاوتی از روشهای سنجش اعتبار علم در جامعهشناسی را ابداع نمایند. روش و دادهها: روش بازاندیشی از جمله کارآمدترین و جدیدترین روشها در عرصه جامعهشناسی به شمار میرود. با کاربرد این روش محقق علوم اجتماعی علاوه بر مطالعه افراد تحت مطالعه خود، خودش را نیز مطالعه میکند. برای معرفی این روش، به اصلیترین منابع از طریق یک مطالعه اسنادی مراجعه شد و سعی شد شیوهها و مراحل بازاندیشی در مطالعات میدانی ارائه شود. یافتهها: در این بخش سعی شد با استفاده از نظریه بوردیو و پژوهش ماثنر و دوثت تکنیکهای اصلی بازاندیشی در پژوهشهای میدانی تشریح شود. دراینمسیر سعی شد نشان داده شود که پژوهشگر علوم اجتماعی با استفاده از روش بازاندیشی چگونه میبایست 1. علائقاش، 2. عواطفاش، 3. زمینههای سازمانی و نهادی که بر وی تأثیر میگذارند و 4. زندگینامه شخصی و دانشگاهیاش را در رابطه با موضوع تحقیق مورد بررسی قرار دهد و اجازه ندهد که این بسترها و علل بر اعتبار پژوهش وی خللی وارد کند. بحث و نتیجهگیری: در روش بازاندیشی پژوهشگر علوم اجتماعی تلاش میکند تا پژوهش اجتماعی خود را پیش از هر چیز کنترل کند، قویتر سازد و بر اریبهایی که به صورت بالقوه بر آن حاکماند، فائق آید. درواقع محققان در اینجا سعی میکنند اعتبار پژوهش خود را ارتقا بخشند. امروزه اکثر رشتههای علوم اجتماعی سعی میکنند در پژوهشهای کیفی از این روش استفاده کنند. پیام اصلی: روش بازاندیشی بهعنوان یکی از جدیدترین روشهای اعتباریابی در پژوهشهای کیفی است. در این روش محقق سعی میکند اعتبار پژوهش خود را با زیرسوال بردن پیشفرضهای شخصی، سازمانی و ساختاری ارتقا دهد و پژوهشی یا یافتههای معتبرتر ارائه کند.