تحلیل واکنش‌های کاربران رسانه‌های اجتماعی به رفتار هواداران تیم تراکتور پس از قهرمانی با رویکرد نظریۀ ساخت اجتماعی واقعیت

نویسندگان
doi
10.22084/csr.2025.31277.2383
چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل واکنش‌های کاربران رسانه‌های اجتماعی به رفتار هواداران تراکتور پس از کسب نخستین عنوان قهرمانی پس از 55سال انجام شد. قهرمانی تراکتور در لیگ برتر فوتبال ایران (فصل 1403-1404ه‍.ش.) واکنش‌های متضاد و متنوعی در فضای مجازی ایجاد کرد که براساس نظریۀ ساخت اجتماعی واقعیت مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریۀ زمینه‌ای چارمز انجام شد. نمونۀ پژوهش شامل 13نفر از سه گروه بود که عبارتنداز: کارشناسان شبکه‌های اجتماعی (4نفر)، مدیران محتوای رسانه‌های ورزشی آنلاین (3نفر) و کاربران فعال رسانه‌های اجتماعی (6نفر) که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها ازطریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری و با کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. یافته‌ها منجر به شناسایی پنج مقولۀ اصلی شد که عبارتنداز: ساختارهای تبعیض‌آمیز و نابرابری، شامل: محورهای تبعیض در رسانه‌های اجتماعی، ایجاد تفاوت‌های مصنوعی و استراتژی‌های تفرقه‌انداز دیجیتال؛ سلسله‌مراتب قدرت و هژمونی دیجیتال، شامل: ایجاد فاصله و برتری مصنوعی و استراتژی‌های هژمونیک در رسانه‌های اجتماعی؛ تکنیک‌های تحقیر و تخریب فرهنگی شامل قالب‌سازی منفی، تحقیر فرهنگی در فضای دیجیتال و تمرکز بر خشونت و انحراف؛ پیامدهای روانی-اجتماعی و کنترل رفتار، شامل: پیامدهای روانی-اجتماعی در فضای دیجیتال، تضعیف روحیه در رسانه‌های اجتماعی و تکنیک‌های پیشرفتۀ دست‌کاری؛ و محدودسازی و کنترل فضای عمومی، شامل: نادیده‌گیری و طرد در فضای دیجیتال، پروپاگاندا و تبلیغات منفی و ایجاد فضای نامطلوب. نتایج نشان‌داد که تبعات این فرآیند تنها محدود به فضای مجازی نماند و بر اعتماد به نفس، احساس تعلق و رفتار آتی کاربران تأثیر مستقیم گذاشت.