بررسی جامعه‌شناختی رابطۀ سرمایۀ روان‌شناختی و انحرافات رفتاری در بین دانشجویان دانشگاه‌های شهر قزوین

نویسندگان
doi
10.22084/csr.2025.31261.2381
چکیده

امروزه انحرافات رفتاری درمیان جوانان، به‌ویژه دانشجویان، ازجمله مسائل نگران‌کنندۀ اجتماعی و بهداشتی است که می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری در ابعاد فردی و جمعی داشته باشد؛ لذا، این پژوهش، با هدف بررسی جامعه‌شناختی رابطۀ بین متغیر سرمایۀ روان‌شناختی و انحرافات رفتاری در بین دانشجویان دانشگاه‌های شهر قزوین انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش مبتنی‌بر نظریۀ سرمایۀ روان‌شناختی لوتانز (شامل: ابعاد امید، خوش‌بینی، تاب‌آوری و خودکارآمدی) و تلفیق آن با نظریه‌های جامعه‌شناختی انحرافات رفتاری هم‌چون «آنومی مرتن»، یادگیری اجتماعی «بندورا»، کنترل اجتماعی هیرشی و هم‌نشینی افتراقی سادرلند است. مطالعۀ حاضر با رویکردی کمّی و به روش پیمایشی صورت‌گرفت. جامعۀ آماری شامل کلیۀ دانشجویان شهر قزوین است که با استفاده از فرمول کوکران، نمونه‌ای به حجم ۳۸۰نفر به‌صورت طبقه‌ای متناسب با حجم نمونۀ جهت گردآوری اطلاعات انتخاب شده است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامۀ استاندارد سرمایۀ روان‌شناختی و پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته انحرافات رفتاری بوده است. جهت برآورد اعتبار از اعتبار محتوایی از نوع صوری و جهت ارزیابی پایایی پرسش‌نامه‌ها از تکنیک آلفای کرونباخ استفاده شده است. و نرم‌افزار موردنیاز جهت تحلیل اطلاعات، نرم افزار SPSS است. یافته‌ها پژوهش حاکی از آن است که هم‌بستگی بین سرمایۀ روان‌شناختی با مؤلفه‌های انحرافات رفتاری شامل: اعتیاد اینترنتی، مصرف مواد، خشونت و روابط جنسی پرخطر در سطح معناداری کمتر از 01/0 و با اطمینان ۹۹% مورد تأیید واقع شده است؛ هم‌چنین، رابطۀ متغیر مذکور با مؤلفه‌های مصرف سیگار و مصرف الکل در سطح کمتر از 05/0 معنادار بوده است. نوع روابط مذکور نیز، منفی و معکوس می‌باشد؛ هم‌چنین نتایج حاصل از تحلیل رگرسیونی چندمتغیره نشان‌داد باتوجه به ضرایب بتای استاندارد به‌دست آمده، متغیرهای حاضر در مدل رگرسیونی شامل: تاب‌آوری(873/-)، امید (710/-)، خودکارآمدی (507/-) و خوش‌بینی (380/-)، به‌ترتیب بیشترین تأثیر را بر متغیر وابستۀ انحرافات رفتاری داشته‌اند؛ هم‌چنین، متغیرهای مذکور توانسته‌اند 5/26% از تغییرات متغیر انحرافات رفتاری دانشجویان را تبیین نمایند. این نتایج بر اهمیت تقویت سرمایۀ روان‌شناختی در برنامه‌‌های آموزشی و مشاوره‌ای دانشگاه‌‌ها به‌عنوان راهبردی پیش‌گیرانه در کاهش انحرافات رفتاری تأکیددارد.