بررسی وضعیت کنش ارتباطی اعضای هیأت‌ علمی و عوامل مؤثر بر آن (موردمطالعه: دانشگاه یاسوج)

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

2

doi
10.22084/csr.2025.30968.2369
چکیده

در بسیاری از جوامع و به‌ویژه در ایران اعضای هیأت‌علمی‌ به‌عنوان گروهی شناخته می‌شوند که می‌توانند بر جریان‌های اجتماعی اثرگذار باشند. وجود پدیده‌هایی چون: احساس اجبار و بی‌عدالتی، قلدری دانشگاهی، فساد علمی، بی‌انگیزگی، ناتوانی در استدلال و مفاهمه، عدم مشارکت و... به‌نوعی نشان می‌دهد این گروه دچار آسیب‌هایی شده‌اند که می‌تواند جایگاه آن‌ها را به‌عنوان گروهی مرجع متزلزل کند؛ از این‌رو، هدف این تحقیق بررسی وضعیت کنش ارتباطی اعضای هیأت‌علمی برمبنای نظریۀ کنش ارتباطی «هابرماس» است. پژوهش حاضر با روش کمّی و به شیوۀ پیمایشی در بین نمونه‌ای 122نفری از اعضای هیأت‌علمی‌دانشگاه یاسوج (اعم‌از: قراردادی، پیمانی، رسمی‌آزمایشی و رسمی) انجام شده است که با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده‌اند. برای تحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری واریانس‌محور با استفاده از نرم‌افزارSmart PLS استفاده شده است.‌ این پژوهش نشان می‌دهد؛ درحالی‌که سطح کنش ارتباطی اعضای هیأت‌علمی پایین‌تر از میزان متوسط طیف است، عوامل ساختاری چون ساختار دانشگاه متشکل از عواملی چون: عدم استقلال نهاد دانشگاه، ایدئولوژیک‌بودن فضای دانشگاه، سیاست‌های وزارت علوم و نهایتاً قوم‌مداری، اثر قابل‌توجهی بر میزان کنش غیرارتباطی اعضای هیأت‌ علمی‌ دارند. در سطح خُرد نیز خودمحوری بیشترین تأثیر منفی را بر کنش ارتباطی اعضای هیأت‌ علمی‌ دارد. میزان واریانس تطبیقی تبیین‌شدۀ مدل تحقیق 0.472 است که نشان می‌دهد متغیرهای تحقیق توانسته‌اند 47% واریانس کنش ارتباطی را تبیین کنند. مادامی‌که ساختارهای فعلی نهاد دانشگاه در ایران اعضای هیأت‌علمی را به‌سمت فردگرایی خودمحورانه سوق می‌دهند، زمینه‌ساز شرایطی هستند که اعضای هیأت‌علمی منافع خود را به‌صورت فردی و خودمحورانه پیش‌ببرند. همین‌امر، مانع از شکل‌گیری کنش ارتباطی مؤثر و مبتنی‌بر تفاهم بین آن‌ها شده است و تا زمانی‌که این شرایط تداوم داشته باشد نمی‌توان انتظار داشت این گروه منطبق با معیارهای کنش ارتباطی تعامل کنند.