تحلیل «اقتصاد سیاسی مقاومتی» در چارچوب نظریه «اقتصاد ملی فردریک لیست»
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران
2 دانشآموخته دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jpq.2021.250282.1007211چکیده
«اقتصاد سیاسی مقاومتی» که ریشه در اندیشههای اقتصادی رهبران انقلاب اسلامی و قانون اساسی ایران دارد، توجه تحلیلگران اقتصاد سیاسی را جلب کرده است. یکی از اهداف این پژوهش پاسخگویی به دو پرسش است: 1. مهمترین مؤلفه و ویژگیهای اقتصاد سیاسی مقاومتی ایران در چارچوب نظریه اقتصاد ملی فردریک لیست کدام است؟ 2. چگونه توسعه مبتنی بر اقتصاد مقاومتی بر قدرت ملی و رفاه عمومی تأثیرگذار خواهد بود؟ در چارچوب نظریه اقتصاد ملی، مؤلفههای مهم اقتصاد مقاومتی شامل آداب و رسوم اجتماعی، شرایط خاص تاریخی کشور و ملت، قوانین، کارکرد و تکامل نهادهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعیاند. در فرضیه استدلال میشود که ارتقای بنیه تولید ملی برای افزایش کیفیت زندگی مردم، و توان رقابت اقتصادی بهعنوان دو هدف مهم سیاستهای توسعه مبتنی بر اقتصاد سیاسی مقاومتی به افزایش رفاه عمومی و قدرت ملی منجر میشود. این مطالعه کیفی با رویکردی نهادی در چارچوب نظریه اقتصاد لیست، و با استفاده از ارزیابی یافتههای سایر پژوهشگران در زمینه تحلیل مفهومی پایداری اقتصاد، تابآوری اقتصادی، توسعه پایدار و نیز پیامدهای سیاستهای اقتصادی موفق در سایر کشورها، و تحلیل کیفی مواضع و دیدگاههای اقتصادی رهبران ایرانی به این نتیجه میرسد که در فرایند نهادسازی اقتصاد مقاومتی، تأکید بر دو سیاست (الف، درونزایی و خوداتکایی اقتصادی با استفاده از ظرفیتهای بومی و ملی برای تولید، به موازات توجه به فرهنگ اقتصادی اسلامی، و ب، برونگرایی تعاملی همگرایانه اقتصادی برای رونق تجارت و صادرات تولید داخلی)، به افزایش رفاه ملی و ارتقای قدرت ملی در عرصه بینالمللی میانجامد.