تورم و چرخۀ بازتولید مسئله اجتماعی

doi
10.22084/csr.2025.29241.2284
چکیده

تورم به‌شیوۀ رایج، پدیده‌ای در اساس اقتصادی در نظر گرفته شده ‌است. این موضع، به غفلت از نقش بی‌ثبات‌کنندۀ تورم در سایر فعالیت‌های اقتصادی، در غیرکارآمدسازی قدرت سیاسی در ذیل فرآیند مداوم تضعیف جامعه (گسترش فقر و نابرابری فزاینده)، ایجاد ذهنیت‌ها و اخلاق مخرب اجتماعی و در نهایت تشدید تورم از ناحیۀ پدیدارهای غیرپولی و غیراقتصادی می‌انجامد. تأثیرات متقابل در میان ابعاد مختلف پدیدۀ تورم در نهایت به چرخه‌ای منجر می‌شود که در این مقاله به آن «چرخۀ بازتولید مسئلۀ اجتماعی» نام داده‌ایم. این چرخه از یک‌سو حاصل برجسته‌سازی تأثیرات پیچیده و چندلایۀ برآمده از تورم مزمن، در چارچوب رابطۀ سه‌گانۀ دولت-جامعه-بازار است و از سوی دیگر، حاصل بر هم‌خوردن نظم شناختی و ایجاد ذهنیت ناپایداری و تزلزل در کنش‌گران اجتماعی می‌باشد. در نهایت مردم گرفتار در تورم مزمن خود را در مهلکه‌ای مبهم و آشفته سرگردان می‌بینند، شرایطی که تقویت‌کنندۀ فضای گفتمانی دولت‌محور قلمداد می‌شود. افراد جامعه در این وضعیت، پیش از هر چیز با ذهنیت مبتنی‌بر کمبود، زندگی روزمره را آغاز می‌کنند و از بازآفرینی نظم اجتماعی مطابق خواست‌ها و علائق خود باز می‌مانند. فقر شناختی، بدین‌وسیله، پیامد ناگزیری است که در نهایت به تضعیف توان جامعه در کنار توهم قدرت‌مندی بیشتر دولت می‌انجامد، زیرا در خلاء برآمده از بی‌ثباتی، ذهن در صدد برجسته‌سازی نقش کنش‌گر توانایی برمی‌آید که افق حل مسئله را در خود جلوه‌گر می‌سازد. با این حال، آن‌چه در نهایت حاصل می‌شود دوگانۀ جامعۀ ضعیف- دولت ضعیف خواهد بود.