فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: امروزه مفهوم سلامت، به رفاه کامل جسمانی، روانی و اجتماعی شهروندان اشاره دارد و ‌به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار شناخته می‌شود. به همین دلیل، کشورهای مختلف برای ارتقای سلامت جامعه تلاش می‌کنند و رویکرد ارتباطات سلامت ‌به‌عنوان یک ابزار مؤثر برای تحقق این هدف مورد توجه قرار گرفته است. این رویکرد از شیوه‌‌های مختلفی همچون «بازاریابی اجتماعی»، «آموزش از طریق سرگرمی»، «ارتباطات پزشکی» و «حمایت رسانه‌ای» بهره می‌برد. در این میان، حمایت رسانه‌ای به دلیل استفاده از رسانه‌های جمعی، جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز در راستای تغییر نگرش به مفهوم سلامت و تأکید بر پیشگیری به‌جای درمان، اقدام به تولید و پخش برنامه‌های سلامت‌محور کرده است. در این زمینه، شبکه استانی یزد با تولید دو برنامه نارنجستان و پزشک شما، گام‌های مؤثری در جهت ارتقای آگاهی‌های سلامت‌محور در جامعه برداشته است. روش و داده‌ها: گردآوری داده‌ها در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی انجام شد. برای این منظور، بخش‌های گفتگومحور دو برنامه سلامت‌محور شبکه استانی یزد با نام‌های «پزشک شما» و «نارنجستان» انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: بررسی محتوای این برنامه‌ها نشان داد که بعد سلامت جسمی در برنامه‌های سلامت‌محور شبکه استانی یزد از اولویت بالاتری برخوردار است. همچنین، رویکرد غالب پیام‌های ارائه‌شده در این برنامه‌ها، تمرکز بر پیام‌های سلبی و استفاده از جملاتی با مضمون ترس، کارآمدی رفتار و خودکارآمدی رفتار بوده که از این طریق، سعی در تأکید بر اهمیت پیشگیری و تغییر رفتارهای سلامت‌محور داشته‌اند. ‌ بحث و نتیجه‌گیری: برپایه یافته‌ها، سلامت جسمی موضوع غالب برنامه‌های سلامت‌محور در استان یزد بوده است. در این برنامه‌ها، تنها به صورت محدود به مباحث سلامت روحی و معنوی پرداخته شده و به بعد سلامت اجتماعی، که به حوزه ارتباطات و تعاملات افراد در جامعه اشاره دارد، توجهی نشده است. بنابراین، ضروری است که برنامه‌های سلامت‌محور به سایر ابعاد سلامت، به‌ویژه سلامت اجتماعی و روانی، توجه بیشتری نشان دهند. این امر می‌تواند به ایجاد تعادل در ارائه پیام‌های سلامت و بهبود اثربخشی این برنامه‌ها کمک کند. پیام اصلی: در تولید برنامه‌های سلامت‌محور، توجه به نوع پیام، زمان پخش و ابعاد مختلف سلامت از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین، انتخاب پیام‌های اثربخش و زمان‌بندی مناسب برای پخش این برنامه‌ها، نقش کلیدی در جلب توجه مخاطبان و تغییر رفتارهای سلامت‌محور ایفا می‌کند.