حکمرانی فرهنگی، حلقۀ مفقوده در توسعۀ سیاسی شهر تبریز؛ یک پژوهش کیفی

نویسندگان

1

2 دانشگاه علوم پزشکی قزوین

3

4

doi
10.22084/csr.2024.23990.1954
چکیده

دهه‌هاست که دست‌یابی به توسعه، یکی از اهداف اساسی کشورها شده است. توسعه، دارای ابعاد متعدد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، انسانی و ... می‌باشد. توسعۀ سیاسی در شهر تبریز به‌علت شرایط خاص و فرهنگی، زبانی و قومیتی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ خصوصاً که اطلاعات موجود، ضعف در این حیطه را نشان می‌دهند. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی مفاهیم فرهنگی مؤثر بر توسعۀ سیاسی شهر تبریز است. مفاهیم و عوامل متعددی بر توسعۀ سیاسی تأثیر دارند؛ ازجمله: سرمایۀ نهادی، آگاهی، ارزش‌ها، تصمیمات دولتی و ... که در بخش مرور نظری به مرور این مفاهیم پرداخته شده است. برای شناسایی مفاهیم مؤثر توسعۀ سیاسی در شهر تبریز روش کیفی انتخاب شد و با استفاده از تکنیک مصاحبۀ نیمه‌ساختار یافتۀ داده‌‌ها جمع‌آوری شد. نمونۀ پژوهش شامل 45نفر از متخصصین توسعه و مسئولین شهری دارای سمت اجرایی (مدیران عالی‌رتبۀ شهرداری و استانداری، فرمانداری، اعضای شورای شهر، اساتید دانشگاه، مؤسسان و فعالان سازمان‌های مردم ‌نهاد (سمن‌ها و مسئولین ذی‌ربط) بود. روش‌ نمونه‌گیری براساس روش مورداستفاده و هدف پژوهش هدف‌مند بود. برای تجزیه‌ و تحلیل‌‌‌‌‌‌‌ نیز، از ‌‌‌‌کدگذاری سه‌مرحله‌ای استفاده شد که عبارتنداز: کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی. یافته‌های پژوهش نشان‌داد که متخصصین اعتقاد دارند شهر تبریز ازلحاظ سیاسی به توسعۀ قابل‌قبول دست نیافته است. مصاحبه‌شوندگان پنج مفهوم را در توسعۀ شهر تبریز دخیل می‌دانند که عبارتنداز: «ضعف رسانه‌های جمعی»، «سرمایۀ فرهنگی»، «تبعیض بین مرکز و پیرامون»، «تبعیض‌های قومیتی» و «تبعیض‌های جنسیتی». مضمون اصلی این پژوهش «ضعف حکمرانی فرهنگی (اختلال در کارکرد خرده‌نظام فرهنگی)» می‌باشد. این یافته‌ها هم‌سو با نظریات «لیپست»، «والرشتاین»، «وینر» و نظریۀ هویت اجتماعی است؛ درنهایت هم، براساس یافته‌های پژوهش پیشنهادهایی برای تسهیل دست‌یابی به توسعۀ سیاسی در تبریز ارائه شد.