تعیین‌کنندگان جامعه‌شناختی مؤثر بر هویت اجتماعی (نمونۀ مطالعاتی دانش‌آموزان دختر شهر شیراز)

نویسندگان
doi
10.22084/csr.2023.27321.2184
چکیده

هویت، ازسویی سرچشمۀ معنا و برساخته شدن است و ازسویی دیگر، تحت‌تأثیر عوامل اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقصادی، محیطی و... ساخت می‌یابد؛ در‌واقع، رابطۀ هویت و دیگر سازه‌های اجتماعی و فرهنگی دوسویه است و به‌صورت فرآیندی مدام در‌ معرض بازسازی، ساخت و برساخت است. هدف این پژوهش بررسی تعیین‌کنندگان جامعه‌شناختی مؤثر بر شکل‌گیری هویت اجتماعی دانش‌آموزان دختر شهر شیراز است و با اتکاء به استراتژی قیاسی از روش تحقیق کمّی، تکنیک پیمایش و ابزار پرسشنامه برای جمع‌آوری داده‌‌ها استفاده شده است. جامعۀ آماری دانش‌آموزان دختر دورۀ متوسطه شهر شیراز است و 375نفر به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. شیوۀ نمونه‌گیری تصادفی و از نوع خوشه‌ای چندمرحله‌ای است و تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها با کاربرد نرم افزار SPSS و آزمون‌های آماری ضریب هم‌بستگی پیرسون و تحلیل چندمتغیری (رگرسیون چندگانه) و تحلیل مسیر صورت گرفته است. نتایج تحقیق نشان‌داد که بین متغیرهای مستقل (میزان رضایت از خود، درونی‌شدن ارزش‌ها، هماهنگی با ارزش‌های گروهی و تأیید دیگران) با متغیر وابستۀ هویت اجتماعی و سه بُعد آن (ملی، دینی، خانوادگی) رابطۀ معنادار مثبت وجود دارد؛ اما بین متغیر پایگاه اقتصادی-اجتماعی با هویت اجتماعی رابطۀ معناداری وجود ندارد؛ هم‌چنین نتایج رگرسیون چندمتغیره نشان می‌دهد، ضریب تعیین (2R) چهار متغیر درون معادله، یعنی هماهنگی ارزش‌های گروهی، مورد تأیید دیگران قرارگرفتن، درونی‌کردن ارزش‌ها و رضایت فرد از خود، 36/0 از واریانس متغیر وابسته (هویت اجتماعی) را تبیین یا پیش‌بینی می‌کنند.