طراحی شبکۀ زنجیره‌تأمین حلقه‌بسته دو‌کانالۀ سبز و تاب‌آور تحت ریسک اختلال با درنظر گرفتن انعطاف‌پذیری شبکه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی صنایع، گروه مهندسی صنایع، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی صنایع، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

doi
10.22084/ier.2025.30588.2197
چکیده

با بیشتر شدن استفاده از اینترنت و توسعه هرچه بیشتر تجارت الکترونیک، هر روزه بر تعداد مشتریانی که قصد خرید اینترنتی دارند افزوده می‌شود، همچنین در محیط‌های کسب‌وکار امروزی که با عدم قطعیت‌های زیادی روبه‌رو هستند، زنجیره‌های تأمین خیلی بیشتر از قبل در معرض ریسک‌های اختلال قرار دارند. این پژوهش یک مدل بهینه‌سازی استوار تصادفی دوهدفه (هدف اقتصادی و هدف زیست‌محیطی) برای طراحی یک شبکه زنجیره‌تأمین حلقه‌بسته دوکاناله (خرده‌فروش برخط و خرده‌فروش برون‌خط) که از استراتژی‌های تاب‌آوری برای روبه‌رو شدن با اختلال‌ها استفاده می‌کند، ارائه می‌دهد. نوآوری این پژوهش طراحی یک شبکه زنجیره‌تأمین حلقه‌بسته دوکاناله است که تحت ریسک‌های اختلال و عملیاتی قرار می‌گیرد و برای اولین‌بار دو استراتژی تاب‌آوری تأمین‌کننده پشتیبان و انتقالات جانبی برای مقابله با آن‌ها درنظر گرفته شده‌اند، ضمن این‌که انعطاف‌پذیری شبکه نیز برای بار اول در چنین زنجیره‌ای مدل‌سازی می‌شود، به این معنی‌که تقاضاهای مشتریان به طرق دیگری مانند برون‌سپاری، استخدام موقت کارکنان و غیره نیز می‌توانند برآورده شوند. به‌دلیل پیچیده بودن مسأله برای حل آن در ابعاد بزرگ از رویکرد آزادسازی لاگرانژ استفاده شده است که عملکرد مناسب آن توسط محاسبات انجام شده تأیید می‌شود .محاسبات انجام شده نشان دادند که بکارگیری استراتژی‌های تاب‌آوری می‌تواند ۷/۳ درصد باعث کاهش هزینه‌ها و ۵/۲۵ درصد باعث کاهش اثرات زیست‌محیطی شوند. به‌علاوه بکارگیری انعطاف‌پذیری شبکه ۲۶ درصد در کاهش هزینه‌ها و ۷۹ درصد در کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی نقش داشته است. صنعت تولید تایر نمونه‌ای از بکارگیری این مدل در دنیای واقعی است.