کیفیت حکمرانی و انتقال باروری: یک مطالعه فراملی با استفاده از دادههای بانک جهانی
نویسندگان
1 دانشیار گروه جمعیتشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جمعیتشناسی، دانشگاه تهران، تهران
doi
10.22034/jscc.2024.21515.1112چکیده
زمینه و هدف: کیفیت حکمرانی میتواند مسیر باروری را فراتر از عوامل جمعیتی، اجتماعی-اقتصادی و فرهنگی شکل دهد و بر پویاییهای جمعیت تأثیر بگذارد. بر این اساس، هدف مطالعه حاضر آن بود که با استفاده از یک چارچوب نظری متشکل از نظریههای گذار جمعیتشناختی، نوسازی و نهادی به این سؤال پاسخ داده شود: کیفیت حکمرانی تا چه اندازه بر گذار میزان باروری از سطوح بالا به زیر سطح جانشینی تأثیر میگذارد؟ روش و دادهها: تأثیر شاخصهای حکمرانی جهانی بر میزان باروری کل 57 کشور در دوره زمانی 2002 تا 2020 با استفاده از روش تحلیل پیشینه واقعه بر روی دادههای بانک جهانی بررسی شد. یافتهها: نتایج نشان داد که بیش از 40 درصد از کشورها به میزان باروری زیر سطح جانشینی دست یافتند. اگرچه هر شش شاخص کیفیت حکمرانی تأثیر مثبت و معناداری بر رسیدن به این سطح از باورری داشتند، پس از تعدیل ابعاد گوناگون حکمرانی و سایر عوامل مورد بررسی، تنها دو بُعد حق اظهارنظر و پاسخگویی و ثبات سیاسی تأثیر اولیه خود را حفظ کردند. بحث و نتیجهگیری: بهبود کیفیت حکمرانی در دو بُعد فوق میتواند مستقل از سایر عوامل، منجر به کاهش باروری شود. با توجه به تنزل هر دو شاخص در دوره مورد بررسی، انجام تمهیدات لازم برای بهبود آنها اهمیت دارد. پیام اصلی: در کشورهای با باروری بالا، رسیدگی به چالشهای جمعیتی ناشی از باروری بالا باید متمرکز بر تقویت ثبات سیاسی و ایجاد نهادهای مؤثر برای آگاهسازی مسئولان از نیازهای مردم و پاسخگویی آنان نسبت به تصمیمگیری و عملکردشان باشد. نقش کیفیت حکمرانی بر افزایش میزانهای باروری در کشورهایی مانند ایران که پدیده تداوم باروری پایین را تجربه میکنند حائز اهمیت است و موضوع جالبی برای مطالعات آینده است.