مدلسازی ریاضی برای مسأله مدیریت سفارشها و برنامهریزی تولید در سیستمهای ترکیبی (MTS/MTO) با درنظر گرفتن فرآیند نصب و راهاندازی
نویسندگان
1 استاد گروه بهینهسازی، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
2 کارشناسی ارشد مهندسی صنایع، گروه بهینهسازی، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران
doi
10.22084/ier.2025.30418.2193چکیده
با تنوع روزافزون تقاضای مشتریان و تغییرات پویا در زنجیرهتأمین، سیستمهای تولید ترکیبی (MTS/MTO) بهعنوان راهکاری استراتژیک برای ایجاد تعادل میان تولید انبوه و سفارشیسازی شناخته شدهاند. این پژوهش یک مدل ریاضی دوهدفه را ارائه میدهد که هدف اول آن حداکثرسازی سود سیستم و هدف دوم آن حداقلسازی نارضایتی مشتریان در محیط تولید ترکیبی است. مدل پیشنهادی، تولید همزمان محصولات MTS و MTO را با درنظر گرفتن محدودیتهای ظرفیت تولید و منابع مشترک یکپارچه میکند. یکی از ویژگیهای برجسته مدل، درنظر گرفتن فرآیند نصب و راهاندازی برای محصولات است که رویکرد جامعی برای برنامهریزی تولید و اجرای فرآیندها فراهم میآورد. این مدل در یک مطالعه موردی بر روی یک شرکت تولیدکننده بالابرهای صنعتی پیادهسازی شد. نتایج نشانداد که با افزایش تقاضا، سود سیستم افزایش مییابد، اما نارضایتی مشتریان نیز بهدلیل محدودیت ظرفیت تولید و نصب و راهاندازی و درنتیجه رد سفارشها و فروش ازدسترفته، رشد قابلتوجهی دارد. همچنین، در شرایط تقاضای بالا، تمرکز بیشتر بر محصولات MTS باعث افزایش بهرهوری در این بخش، اما کاهش توانایی تأمین سفارشهای MTO شد. یافتههای این پژوهش بر اهمیت برنامهریزی دقیق تولید، بهبود مدیریت ظرفیتها و افزایش انعطافپذیری در مواجهه با تغییرات تقاضا تأکید میکند. مدل ارائهشده، ابزاری مؤثر برای تصمیمگیرندگان جهت بهبود بهرهوری و رضایت مشتریان در محیطهای تولید ترکیبی فراهم میکند و میتواند بهعنوان چارچوبی برای ارتقای سیستمهای تولید در صنایع مختلف استفاده شود.