مطالعه رابطة توسعة اقتصادی و دموکراسی‌ در سطح جهان

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22034/jscc.2023.20270.1080
چکیده

زمینه و هدف: به دلیل ماهیت بسیار پیچیده و در حال تغییر جوامع امروزی، دولت‌ها با مسائل بسیار پیچیده و متنوعی روبرو می‌شوند که به‌تنهایی قادر به رفع آنها نیستند و در این راستا نیازمند مشارکت عموم شهروندان خود هستند. وضعیت جوامع نیز نشان داده که شهروندان تنها زمانی حاضر به همکاری با دولت‌های خود می‌شوند که آن دولت را برآمده از خود و دموکراتیک بدانند. هدف اصلی این مقاله، مطالعه سلسله‌مراتبی رابطة بین توسعة اقتصادی و دموکراسی در سطح جهان است. روش و داده‌ها: در این مقاله با استفاده از تحلیل ثانویه داده‌های حاصل از موج هفتم پروژة بررسی ارزش‌های جهانی (WVS) که در سال 2021 انجام شده، تأثیر توسعة اقتصادی بر دموکراسی در بین 48 کشور و با تعداد نمونه 69578 نفر مورد مطالعه قرار گرفت. از تحلیل واریانس یک‌طرفه و ضریب همبستگی پیرسون برای آزمون فرضیات و رگرسیون سلسله‌مراتبی برای سنجش مدل تحقیق استفاده شد. یافته‌ها: براساس یافته‌ها، بین متغیرهای توسعة اقتصادی با طبقة اجتماعی رابطه مثبت و معنی­‌داری وجود دارد. همچنین بین طبقة اجتماعی با  اعتماد و رضایت از زندگی رابطة مثبت و معنی­‌داری وجود دارد. اعتماد، استقلال فردی و رضایت از زندگی نیز با دموکراسی رابطة مثبت و معنی‌داری دارند. نتایج رگرسیون سلسله‌مراتبی نشان داد که متغیر وابستة دموکراسی مستقیماً تحت تأثیر متغیرهای اعتماد، استقلال فردی، رضایتمندی، طبقة اجتماعی و توسعة اقتصادی است و در مجموع این متغیرها توانسته‌اند 11 درصد از تغییرات متغیر وابسته را توضیح دهند. بحث و نتیجه‌گیری: توسعة اقتصادی به‌عنوان متغیر اثرگذار بر دموکراسی، به تنهایی تعیین‌کنندة تحولات دموکراتیک جوامع نبوده، و به‌واسطة اثراتی که بر تغییرات فرهنگی جوامع دارد می‌تواند بر رشد دموکراسی اثرگذار باشد. پیام اصلی:  رابطة بین توسعة اقتصادی و دموکراسی در جوامع جدید، رابطه­‌ای چندبعدی و پیچیده است. بالا بردن سطح توسعة اقتصادی و قرار دادن جامعه در جایگاه امن اقتصادی، بر بالا رفتن کیفیت زندگی شهروندان اثرگذار بوده و منجر به ارتقای فرهنگ مدنی در جامعه گردیده که همین تغییرات، منجر به ارتقای سطح دموکراسی در جامعه می‌­گردد.