تحلیل جامعه‌شناختی قشربندی و تحرک اجتماعی (مطالعۀ موردی شهرستان خوی)

نویسندگان
doi
10.22084/csr.2023.27397.2187
چکیده

مفهوم تحرک اجتماعی یکی از مهم‌ترین مفاهیمی است که با زندگی اجتماعی فرد در ارتباط می‌‌باشد و اشاره به حرکتی دارد که افراد به‌صورت جابه‌جا شدن در سطوح مختلف سلسله‌مراتب اجتماعی انجام می‌‌دهند. تحرک اجتماعی می‌‌تواند شرایط استفاده بهتر و مؤثرتری از استعدادهای اعضای یک جامعه را فراهم کرده و باعث ایجاد سهولت بیشتر در اجرای کارکردهای اجتماعی گردد. با توجه به اهمیت این مفهوم در زندگی اجتماعی افراد، مقالۀ حاضر سعی‌دارد با استفاده از دو رویکرد نظری متفاوت شامل: رویکرد نوسازی و رویکرد بازتولید اجتماعی، به مطالعۀ پویایی‌های موجود در حوزۀ قشربندی و تحرک اجتماعی بپردازد تا از این‌طریق عوامل اجتماعی تأثیرگذار بر تحرک اجتماعی در شهر خوی را مشخص نماید. روش مطالعه در این پژوهش، کمّی و پیمایشی است و داده‌‌ها با استفاده از ابزار پرسشنامه گردآوری شده است. جامعۀ آماری کلیۀ سرپرستان خانوار شهر خوی بوده که 382 نفر به‌عنوان نمونه ازطریق فرمول کوکران انتخاب شده‌‌اند. روش‌‌نمونه‌گیری نیز خوشه‌‌ای چندمرحله‌‌ای می‌‌باشد و داده‌‌ها با استفاده از نرم‌افزار Spss مورد تحلیل قرارگرفته‌‌اند. یافته‌‌های به‌دست آمده از آزمون رگرسیون خطی حاکی از آن است که متغیر سرمایۀ اقتصادی خانواده از طریق متغیرهای سرمایۀ اجتماعی و سرمایۀ فرهنگی و اخلاق کار بر تحرک اجتماعی تأثیر می‌‌گذارد؛ هم‌چنین، متغیر سرمایۀ فرهنگی خانواده نیز از طریق سرمایۀ فرهنگی فرد و اخلاق کار بر تحرک اجتماعی تأثیرگذار است. به‌طورکلی، رگرسیون چندگانۀ تحقیق بیانگر این می‌باشد که دو متغیر سرمایۀ فرهنگی فرد و اخلاق کار فرد درمجموع 23% از تغییرات متغیر وابسته را تبیین می‌کنند؛ هم‌چنین، از این دو متغیر با توجه به مقدار بتای 29/0%، سرمایۀ فرهنگی نسبت به اخلاق کار تأثیر بیشتری برروی تحرک اجتماعی افراد داشته است.