بررسی زیست‌پذیری اجتماعی سکونتگاه‌های روستایی (مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان چهاربرج)

نویسندگان
doi
10.22084/csr.2023.27781.2201
چکیده

امروزه زیست‌‌پذیری سکونتگاه‌‌های انسانی گفتمان مسلط در توسعۀ پایدار است. در این‌راستا طرح هادی چشم‌‌انداز فضایی-کالبدی روستا را طراحی و بستری مناسب برای توزیع بهینۀ خدمات دولتی و عمومی فراهم و شرایط لازم را برای پایداری جمعیت روستا ایجاد می‌‌کند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی وضعیت زیست‌‌پذیری سکونتگاه‌‌های روستایی و اثرات اجرای طرح هادی در زیست‌‌پذیری سکونتگاه‌‌های روستایی می‌‌باشد. مطالعۀ حاضر ازلحاظ هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی-تحلیلی و جهت جمع‌‌آوری اطلاعات از روش‌‌های اسنادی و میدانی استفاده گردید. قلمرو مکانی، شهرستان چهاربرج از استان آذربایجان غربی است و با استفاده از فرمول اصلاح شدۀ کوکران از روستاهای دارای طرح هادی 143 خانوار و از روستاهای فاقد طرح 121 خانوار به‌عنوان نمونه انتخاب گردید. برای انتخاب خانوارها در روستاها، از روش تصادفی متناسب با حجم جامعه استفاده شد. سطح پایایی پرسشنامه با استفاده از روش آلفای کرونباخ 789/0 به‌دست آمد که بیانگر نرمال بودن داده‌‌ها می‌باشد. جهت تجزیه‌‌و‌‌تحلیل اطلاعات از تکنیک تصمیم‌‌گیری چند معیاره کوپراس، تحلیل خوشه‌ای و رگرسیون استفاده شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان‌داد، روستاهای قپچاق و فیروزآباد به ترتیب با (Qi=7/81) و (Qi=7/71) از میزان زیست‌پذیری اجتماعی بالایی برخوردار هستند. ضمناً، اجرای طرح هادی روستایی در بخش اشتغال و درآمد با ضریب 718/0 و مشارکت اجتماعی با ضریب 709/0 بیشترین تأثیر‌‌گذاری را داشته و افزایش زیست‌‌پذیری اجتماعی سکونتگاه‌‌های روستایی را به‌همراه داشته و در مؤلفه‌‌های امکانات و خدمات زیرساختی با ضریب 245/0 و افزایش کیفیت بهداشت و سلامت فردی با ضریب 191/0 کمترین تأثیر را داشته و در زمینۀ ابعاد کلی زیست‌‌پذیری نیز اجرای طرح هادی روستایی در بُعد اجتماعی (افزایش مشارکت، امنیت اجتماعی و کاهش بزهکاری و...) بیشترین تأثیر را با مقدار 672/0 و به‌لحاظ رتبه‌‌بندی زیست‌‌پذیری اجتماعی، بالاتر از ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی قرار دارد..