مواجهه تکنولوژی با کودکی: تحلیل نشانه‌شناختی نقش‌آفرینی کودکان در تبلیغات تلویزیونی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی جیرفت

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه علوم پزشکی مشهد

4 دانشگاه علوم پزشکی تبریز

doi
10.22084/csr.2022.23773.1939
چکیده

تلویزیون به‌عنوان یکی از مهم‌ترین درگاه‌های رسانه‌ای، روزانه پیام‌های زیادی به‌صورت آشکار و پنهان به مخاطب منتقل می‌کند. در این‌میان، کودکان یکی از مهم‌ترین مخاطبین برنامه‌های تلویزیونی، به‌خصوص ژانر تبلیغاتی هستند؛ آنان به‌دلیل فراغت کافی زمان بیشتری را در مقابل تلویزیون می‌گذارنند و روزانه اطلاعات زیادی از طریق تلویزیون و برنامه‌های تبلیغی آن به ذهن کودکان که هنوز ظرفیت تحلیلی و انتقادی منسجمی ندارند، وارد می‌شود و رفتارهای اقتصادی و مصرفی آنان و والدینشان را متأثر می‌سازد؛ از این‌رو، مطالعۀ حاضر درصدد بررسی نشانه‌شناختی حضور کودکان در تبلیغات تلویزیونی است. این پژوهش با رویکرد کیفی نشانه‌شناختی به بررسی یازده تبلیغ تلویزیونی که نقش اصلی آن را کودک به عهده داشته، پرداخته است. نتایج تحقیق نشان‌داد که کودکان در متن این تبلیغات، در موقعیتی منفعلانه و بی‌قدرت در برابر نیروی قدرتمند تکنولوژی، قرار می‌گیرند. ماحصل این تقابل میان دو سویۀ بی‌قدرت و قدرتمند، انضباط بدن‌های کودکان، تسلیم و یک‌دست‌شدگی آنان به‌واسطۀ کنترل و نظم القا شده ازسوی رسانه‌ها با تأکید به ظرفیت ماورایی محصولات تکنولوژیک است. در این تبلیغات آن‌چه مشهود است، صورت‌های تمرین و تربیت کودک برای ورود زود هنگام به دوران بزرگ‌سالی است؛ به‌گونه‌ای که او بیاموزد از ویژگی‌های کودکی فاصله گرفته و به‌واسطۀ قدرت ماورایی تکنولوژی به‌سوی دنیای بزرگ‌سالی گام بردارد و به این‌ترتیب از ناتوانی‌ها یا شیطنت‌های زندگی کودکانه که می‌تواند برای والدین مسأله‌آفرینی کند، فاصله بگیرد.