نقش میانجی وابستگی دانش‌آموزان به شبکه‌های اجتماعی در تبیین رابطه میان سبک‌های ارتباطی خانواده و پذیرش اجتماعی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استادیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی-واحد یزد، یزد، ایران

doi
10.22034/jscc.2024.21458.1107
چکیده

زمینه و هدف: وابستگی نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی مجازی، پدیده نسبتاً نوظهور و رو به رشدی است که در سالیان اخیر با فراهم شدن دسترسی همگانی به فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، به یکی از عوامل مهم در تغییر الگوهای رفتاری منجر شده و توجه متخصصان حوزه‌های علوم اجتماعی و رفتاری را به خود معطوف نموده است. هدف پژوهش حاضر بررسی مدل علّی بین سبک‌های ارتباطی و پذیرش اجتماعی با نقش واسطه‌ای وابستگی به شبکه‌های اجتماعی دانش‌آموزان بود.   روش و داده‌ها: پژوهش حاضر از نوع همبستگی و مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری کلیه دانش‌آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهرستان تفت در سال تحصیلی 1402-1401 بود که به روش نمونه‌گیری تمام شماری تعداد 200 پرسشنامه مورد تحلیل قرار گرفت. ابزار پژوهش، پرسشنامه تجدیدنظرشده الگوهای ارتباطی خانواده فیتزپاتریک و ریچی (1994)، پرسشنامه پذیرش اجتماعی مارلو و کراون (1960) و پرسشنامه وابستگی به اینترنت یانگ (1998) بود.   یافته‌ها: نتایج نشان داد سبک ارتباطی گفت‌وشنود، همنوایی و وابستگی به شبکه‌های اجتماعی به‌صورت مستقیم و معنادار پذیرش اجتماعی را پیش‌بینی می‌کنند. همچنین از بین دو سبک ارتباطی، تنها سبک ارتباطی گفت‌وشنود به‌صورت مستقیم، منفی و معنادار، قادر به پیش‌بینی وابستگی به شبکه‌های اجتماعی در دانش‌آموزان می‌باشد. در نهایت وابستگی به شبکه‌های اجتماعی تنها در ارتباط بین سبک‌ ارتباطی گفت‌وشنود و پذیرش اجتماعی در دانش آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهرستان تفت نقش واسطه‌ای دارد.   بحث و نتیجه‌گیری: هرقدر افراد از سبک‌‍‌های ارتباطی بهتری استفاده کنند و آزادانه به بحث و تبادل‌نظر بپردازند کمتر به شبکه‌‍‌های اجتماعی وابسته شده و پذیرش اجتماعی آنها  افزایش می‌یابد.   پیام اصلی: مشاوران خانواده با برگزاری کارگاه‌های آموزش سبک‌های ارتباطی، وابستگی به شبکه‌های اجتماعی دانش آموزان را کاهش و پذیرش اجتماعی آن‌ها را افزایش دهند. تحقیقات بیشتری لازم است تا بر نقش والدین و ارائه آموزش‌های لازم به آن‌ها جهت کمک به بهبود پذیرش اجتماعی دانش آموزان و کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی تمرکز نمایند.