تبیین جامعهشناختی عوامل مؤثر بر شکلگیری فرهنگ فساد (مورد مطالعه: شهروندان نجفآبادی)
نویسندگان
1
2
doi
10.22084/csr.2022.25196.2026چکیده
مهمترین ویژگی هر فرهنگ، اکتسابی بودن و تأثیر تعاملات اعضای جامعه در تولید و بازتولید آن هست. گاهی این تعاملات میتواند در راستای مبارزه با فساد و گاهی نیز در راستای پذیرفتن رفتارهای مفسدهآمیز و چشمپوشی نسبت به آنها و در نتیجه از بین رفتن قبح فساد شکل بگیرد و حالتی را در جامعه نهادینه کند که با نام «فرهنگ فساد» شناخته میشود. هدف این پژوهش مشخص نمودن میزان سطح فرهنگ فساد در بین مردم شهر نجفآباد اصفهان و نیز تبیین چرایی شکلگیری آن میباشد. این پژوهش بهصورت کمّی و به شیوۀ پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامۀ محققساخته به انجام رسیده است. نمونهگیری در این تحقیق بهصورت نمونهگیری تصادفی چند مرحلهای بوده است. تعداد نمونهها براساس جدول تعیین حجم نمونۀ لین برابر با 370 نفر مشخص گردیده است. در این تحقیق برای تحلیل نتایج از نرم افزارهای SPSS و نرمافزار Smart PLS مورد استفاده قرار گرفته است. تحلیل آماری دادههای این تحقیق نشانداد سه مؤلفه از بین رفتن قبح فساد، عدم تمایل به افشای فساد و به هنجار شمردن مصادیق فساد میتواند درمجموع 2/61% از واریانس متغیر فرهنگ فساد را تبیین کنند. آزمون فرضیات نیز نشاندادند که متغیرهای مستقل جمعگرایی، فرهنگ شهروندی، فرهنگ افشاگری و برابری جنسیتی اثر منفی بر تمایل افراد به فرهنگ فساد دارند و در مقابل عواملی چون فردگرایی و فرهنگ هدیه دادن و فردگرایی سطح تمایل مردم به فرهنگ فساد را افزایش میدهند. نتایج مدلسازی معادلۀ ساختاری واریانس محور متغیرها نشانداد که متغیرهای مستقل این تحقیق میتوانند 2/45% از واریانس تمایل مردم به فرهنگ فساد را تبیین نماید. روند افزایشی فساد در ایران و پیامدهای منفی آن، این نگرانی را ایجاد میکند که قبح و زشتی اعمال مفسدهآمیز از بین برود و با بهنجار شدن آنها، فساد تبدیل به یک ویژگی فرهنگی شود. براساس یافتههای این مطالعه میتوان با اعتلای روحیۀ جمعگرایی و کاهش تمایلات خودمحورانه در بین مردم، آشنا ساختن آنها با تکالیف و مسئولیتهای شهروندی، مبارزه با نابرابریهای جنستی، حمایت از افشاکنندگان فساد و نیز تشویق آنها مانع شکلگیری فرهنگ فساد شد؛ همچنین میتوان با قانونمند کردن فرهنگ هدیه و جبران نکوییها به این مهم دستیافت. یافتههای پژوهش حاضر مؤید نظریۀ آنومی دورکیم و نظریۀ فشار مرتون و نظریۀ آنومی رفیعپور در مورد شکلگیری فرهنگ فساد است.