بررسی تأثیر جنسیت بر محتوا در آثار گُلی ترقی برپایۀ نظریۀ لیکاف
نویسندگان
1 دانشگاه گیلان
2 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
doi
10.22084/csr.2022.23748.1937چکیده
یکی از شاخههای جامعهشناسی زبان، زبانشناسی جنسیت است که به بررسی تأثیر جنسیت نویسنده بر محتوای اثر میپردازد. زبان از عناصر بنیادی در داستاننویسی بهشمار میرود. یکی از مباحث مهم در بررسی زبان، توجّه به جنسیّت و رابطۀ آن با زبانِ اثر است. بسیاری از پژوهشگران معتقدند میان زبان و نوشتارِ زنان و مردان تفاوت بسیاری وجود دارد. در این مقاله، به شیوۀ استقرایی و تحلیلی زبان زنانه و مردانه در مجموعۀ آثار «گُلی ترقی» براساس نظریههای زبانشناسان اجتماعی و ازمنظر دستور زبان مقایسه شده است، تا میزان تأثیر جنسیت نویسنده بر زبان داستان و سطح موفقیت او در ایجاد زبانی متناسب با جنسیت شخصیّتهای همجنس و غیرهمجنس، ارزیابی شود. برای اینمنظور، زبان زنانه و مردانه در حیطۀ دستور زبان براساس متغیرهای پیشِرو مورد بررسی قرار گرفت؛ واژگان ازقبیل: دشواژهها و رنگواژهها، و جملات ازقبیل: تعدیلکنندهها و تصدیقگرها. یافتهها نشان میدهد، زبان شخصیّتها تحتتأثیر جنسیت نویسنده قرار دارد و کلیشههای زبان زنانه در این اثر با بسامد بیشتری تکرار شده است. همچنین براساس متغیرهای فوق مشخص شد، نویسنده از بسیاری جهات توانسته زبانی متناسب با جنسیت شخصیتها بهکار بگیرد. در مواردی که تناسبی بین زبان و جنسیت، بهویژه در شخصیتهای زن دیده نمیشود، بیشتر بهدلیل روحیات نویسنده و تعمد اوست، که خواسته زنان را در برابر سلطهگری جامعۀ مردسالار حاکم فراهنجار نشان دهد.