خیابان بهمثابه فضای اجتماعی: فراتحلیل پژوهشهای مرتبط با منظر شهری در ایران دهۀ 90
نویسندگان
1
2
doi
10.22084/csr.2022.24235.1966چکیده
منظر هر شهری برونداد واقعیتهای آن جامعه است؛ بدانمعنی که مفهوم منظر، برونداد یک واقعیت اجتماعی است که ازسوی استفادهکنندگان از فضای شهر، بهصورت پویایی مورد ادراک قرار میگیرد و بهطور دائم بازتولید میشود. خیابان بهعنوان یکی از عناصر مهم تشکیلدهندۀ فرم اصلی هر شهر و نماد فرهنگی و اجتماعی و برقرارکنندۀ ارتباط فضایی و اتصالدهندۀ فعالیتهای شهری میباشد. به دیگر سخن، خیابانها فضاهایی برای منظرسازی شهری بوده و بهعنوان بسترهای جریانساز در بازتاب شیوههای معیشت ساکنین یک شهر، فضاهایی را تصویر میکنند که بهصورت روزمره بیشترین حیات جمعی را در خود جای میدهد. با عنایت به اهمیت موضوع خیابان در مطالعات شهری ایران امروز بهمثابه یک فضای اجتماعی و پررنگ بودن مباحثات منظر در این زمینه، در پاسخ به این پرسشهای مهم که تا چه اندازه به اینگونه مباحث در پژوهشها توجه علمی اساسی شده و همچنین سیر تحول و تطور فکری اینگونه مباحث به چه سبک و سیاقی پیش میرود؟ باید یادآور شد که نتایج فراتحلیل پژوهشها نشان میدهند که به موضوع مذکور طی دَهسال اخیر توجه جدی شده است. همچنین بررسیها نشان میدهد که مطالعات شهری ایران با چرخشهای فکری مهمی روبهروست که از دلایل چرایی آن میتوان به توجه مجدد به بحث سیاستگذاریهای مدیریت منظر، نگرش سیستمی به شهر و مهمتر از همه، کاربست محوری مفاهیمی که از جنس اجتماعی (مهمترین آنان هویت، تعاملات اجتماعی، سرزندگی و حضور پذیری) هستند، اشاره نمود و همینامر حکایت از انعطافپذیری نظام مطالعات شهری در ایران امروز در مباحث مرتبط با منظر خیابان دارد.