پدیدارشناسی ادراک زنان سرپرست خانوار از خود در دو عرصۀ خصوصی و عمومی

نویسندگان
doi
10.22084/csr.2022.25238.2032
چکیده

هویت زنان سرپرست خانوار در هر جامعه‌ای در قالب نقش‌های جنسیتی، اقتصادی، اجتماعی و فرزندپروری در دو عرصۀ خصوصی و عمومی تعریف می‌شود. هدف از مطالعۀ حاضر، واکاوی و بازنمایی تجربۀ زیستۀ این زنان در مناسبات خویش در دو عرصۀ خصوصی و عمومی آنان است. این پژوهش با رویکردی پدیدار‌شناسی انجام شد. میدان پژوهش، شهر مشهد و شرکت‌کنندگان زنان سرپرست خانوار در تابستان 1400بودند که با روش هدفمند از نوع ملاکی و با بیشینۀ پراکنش انتخاب شدند. داده‌ها با مصاحبۀ نیمه‌ساختارمند گردآوری شد و در اتمام 21مورد با اشباع نظری به پایان رسید. تحلیل روایت مشارکت‌کنندگان با روش کلایزی و نرم افزار MAXQDA نسخۀ 12 انجام شد. مرور مصاحبه‌ها، چهار مضمون اصلی نقش‌های خانوادگی، اجتماعی، ویژگی‌های زنانه و ارتقاء خودپنداره را آشکار ساخت. در ادراک زنان سرپرست خانوار، عرصۀ خصوصی، قلمروی خاص آنان محسوب می‌شود که با مضمون مراقبت و زنانگی گره خورده ‌است. در این عرصه، مضامین خانه‌داری، رسیدگی به فرزندان و امور خانه پررنگ است. در عرصۀ عمومی این‌گونه زنان، به فعالیت‌های اقتصادی مشغولند. ناتوانی‌های مالی، شناختی، جسمی و عملکردی در این حوزه شناخته‌ترین عوامل تأثیر‌گذار در حضور کم‌رنگ‌تر آنان در فعالیت‌های عمومی است. پاردایم‌هایی ادراکی در این‌گونه از زنان از خود وجود دارد که می‌تواند موضوع تفکر و پژوهش در عرصۀ جنسیت، زنانگی و سرپرستی خانوار باشد.