تدوین سناریوهای آیندۀ ارزش‌های خانواده در ایران با استفاده از سناریو ویزارد

doi
10.22084/csr.2021.22103.1828
چکیده

خانواده، اساسی‌ترین نهاد اجتماعی است که ارزش‌ها را به نسل جدید انتقال می‌دهد. این ارزش‌ها نقش اساسی در رشد و نمو افراد دارد. امروزه با تغییراتی که در ساحت‌های مختلف جامعه پیش‌آمده، حوزۀ خانواده و ارزش‌های آن نیز تغییر کرده است؛ لذا پژوهش حاضر به‌دنبال آینده‌های بدیل برای خانواده است. درواقع هدف پژوهش حاضر آینده‌پژوهی و سناریونگاری آیندۀ ارزش‌های خانواده در ایران با استفاده از روش تحلیل اثرات متقاطع و CIB است. نتایج تحقیق مربوط به سال 1398 و افق آینده، سال 1418 ه‍.ش.است. در مرحلۀ اول به 17 نفر از خبرگان حوزۀ علوم‌اجتماعی پرسش‌نامه داده شد. در مراحل دوم و سوم نیز پنل‌های 10 نفره‌ای از خبرگان تشکیل شد. امتیازها در ماتریس متقاطع وارد شد تا تأثیرگذاری و تأثیرپذیری هرکدام از عوامل سنجیده شود. متغیرهای دو وجهی در نرم‌افزار میک‌مک به‌عنوان ورودی‌های نرم‌افزار سناریوویزارد تجزیه‌و‌تحلیل شدند و 4 سناریوی سازگار به‌دست آمد. مطلوب‌ترین سناریو سناریوی شمارۀ 1 است که بر وضعیت ایده‌آل و آرمانی خانواده و افزایش قدرت آن در پرتو آزادی و چارچوب قوانین جدید تأکید می‌کند. نامطلوب‌ترین سناریو، سناریوی شمارۀ 4 است که کاهش قدرت خانواده تا حد فروپاشی آن را به‌همراه دارد و این فروپاشی در جامعه‌ای اتفاق می‌افتد که با انواع محدودیت‌ها در حوزه‌های مختلف روبه‌روست.