فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: در طول تاریخ جامعه بشری، پدیده مهاجرت هم شکل‌دهنده به تغییرات اجتماعی و هم جزء نتایج و پیامدهای برآمده از تغییرات اجتماعی بوده است؛ در دهه‌های اخیر، افزایش مهاجرت‌ها در مقیاس بین‌المللی، سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان کشورهای در حال توسعه و مهاجرفرست را نگران کاهش سرمایه‌های انسانی و به تأخیر افتادن فرآیند توسعه کرده است. برای پاسخ به این نگرانی باید بررسی کرد که در بلندمدت این مهاجرت‌ها را می‌توان تسهیل‌گر مسیر توسعه و یا کاهنده سرمایه‌های انسانی کشورهای مبدأ دانست؟ روش و داده‌ها: نظر به کلان‌بودن موضوع، پژوهش حاضر از نوع مطالعات مروری روایتی بوده که با انتخاب بازه زمانی 2000 تا 2022 میلادی و با رویکردی توصیفی- تحلیلی به بررسی مطالعات منتخب و متناسب با این موضوع، در ادبیات جهانی این حوزه پرداخته است. یافته‌ها: بازخوانی ادبیات پژوهشی موجود نشان می‌دهد جریان مهاجرت‌های بین‌المللی نه تنها انتفاع فردی برای مهاجران و خانواده‌های‌شان دارد بلکه، می‌تواند منافع متعددی نیز برای کشورهای مبدأ به ارمغان ‌آورد. لذا به‌نظر می‌رسد که این مهاجرت‌ها برای کشورهای مبدأ، بیش از آن‌که کاهنده سرمایه‌های انسانی باشند، منوط به شیوه بهره‌گیری از ظرفیت‌های آن، بتواند تسهیل‌گر مسیر توسعه باشد. البته در مواردی نیز این مهاجرت‌ها ممکن است همراه با تبعاتی برای مهاجران و کشورهای‌شان باشد به‌طوری که سطوح توسعه مورد نظر را با تهدید روبرو کرده و یا به تعویق اندازد. بحث و نتیجه‌گیری: آنچه هویداست لزوم توجّه به پدیده مهاجرت بین‌المللی به‌عنوان مصداقی از آزادی انتخاب و حق انتفاع افراد و اجتماعات از این گزینه و مزایای آن در مسیر زندگی خویش است. دولت‌ها باید سیاست‌هایی را دنبال کنند که مخاطرات مهاجرت‌ها را کاهش و منافع آن را افزایش دهند. با توجّه به یافته‌های مقاله، تشکیل «سازمان ملّی مهاجرت» به منظور مدیریّت مهاجرت‌های بین‌المللی در جهت ارتقای توسعه کشور پیشنهاد شده است. پیام اصلی: دولت‌ها می‌بایست در برنامه‌ریزی‌های جمعیّتی، نگرش به مهاجرت‌های بین‌المللی را از تهدید به فرصت تغییر داده و با برنامه‌ریزی برای بهره‌مندی از توانمندی‌های این مهاجران در راستای توسعه کشور گام بردارند.