بررسی اقلیمشناختی بندالهای آسیا و اروپا با دو شاخص در دوره 1950- 2010
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
2 موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
3 موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران
doi
چکیده
در این مقاله، بررسی اقلیمشناختی پدیده بندال طی یک دوره 61 ساله (1950-2010) در بخشی از نیمکره شمالی، شامل آسیا و اروپا و قسمت شرقی اقیانوس اطلس با بهکارگیری دادههای شبکهای NCEP-NCAR صورت گرفته است. با استفاده از دو روش آشکارسازی بندال یکبُعدی و دوبُعدی، بهترتیب تعداد 1054 و 729 رویداد بندال در دوره زمانی و ناحیه موردنظر، شناسایی شد. براساس نتایج این بررسی، تعداد رویدادهای بندال این دوره دارای یک روند نسبتاً کاهشی برای کل منطقه مورد بررسی و منطقه ایران است. همچنین توسط این دو روش، یعنی شاخصهای باریو پدرو و همکاران (2005) و دیااو و همکاران (2006)، ویژگیهای رویدادهای بندال از قبیل بسامد، طول عمر، محل وقوع، شدت و مراکز آنها بررسی و نتایج ویژگیهای اقلیمی، با یکدیگر مقایسه شدهاند. طبق بررسیهای صورت گرفته، بیشترین وقوع بندالها در منطقه مورد بررسی از نظر توزیع مکانی و در همة فصلها، در محدوده طول جغرافیایی E° 5/47 تا °W30 و از نظر وقوع بیشینه شدتها روی شرق اطلس واقع در E ° 5 تا W° 30 قرار دارد. از طرفی، در فصلهای زمستان و بهار بسامد وقوع بندال و دوره استمرار آن مقادیر بیشتری دارند، درحالی که در فصل تابستان این مقادیر کمینه است. نتایج بسامد وقوع در عرضهای جغرافیایی و فصلهای گوناگون نشان میدهد که برای شاخص اول، عرض جغرافیایی ثابت همراه با بیشینههای بدون تغییر در فصلهای گوناگون است، اما برای شاخص دوم، این بازه متغیر است و محل بیشینه وقوع بندالها در عرض N° 55 در فصلهای بهار، زمستان و پاییز، و در فصل تابستان با جابهجایی به سمت عرضهای بالاتر، در عرضN ° 5/62 قرار دارد. بهعلاوه، در مقایسه نتایج دو شاخص دیده میشود که بندالهای شناسایی شده در بازه طول جغرافیایی با شاخص دوم، دارای درصد بسامد وقوع کمتری نسبت به شاخص اول در فصلهای زمستان و بهار هستند، حالآنکه الگوهای مربوط به دو شاخص در فصلهای تابستان و پاییز تقریبا مشابه هستند.