تجربه اعتماد در زمان بحران: مطالعه اعتماد به پستهای شبکههای اجتماعی در دوران کرونا
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری جامعهشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار گروه مهندسی پزشکی، دانشگاه صنعتی همدان، همدان، ایران
3 استادیار گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه صنعتی همدان، همدان، ایران
doi
10.22034/jscc.2024.19795.1072چکیده
زمینه و هدف: در مواجهه با بحران کرونا، تنوع گستردهای از افکار، احساسات، و نگرشها در شبکههای اجتماعی به چشم میخورد. این تحقیق برای درک جامع از رفتارها و نگرشهای جامعه، به تحلیل محتوای دادههای شبکههای اجتماعی به زبان فارسی و مرتبط با کرونا پرداخته است. هدف این مقاله ارزیابی تغییرات الگوها و رفتارهای اعتمادسازی و اعتمادزایی در شبکههای اجتماعی در دوران کرونا است. تحلیل احساسات در شبکههای اجتماعی و اینکه چگونه افراد با اشتراکگذاری نظرات، دیدگاهها، احساسات و نگرشهای خود در قالب پستها، توییتها و محتواهای متنی دیگر واکنش نشان میدهند، میتواند به درک روشنتری از الگوهای اجتماعی موجود در زمینه اعتماد به منابع پیام و مرجعیتهای خبری، بهویژه در شرایط مواجهه با بحرانها، کمک نماید. روش و دادهها: تحقیق حول تحلیل محتوای دادههای شبکههای اجتماعی با استفاده از روش خوشهبندی دومرحلهای صورت گرفته است. نتایج خوشهبندی با بهرهگیری از نظریههای ارتباطات مخاطره و بحران و ارتباطات اثربخش تحلیل شده و وضعیت شاخص اعتماد در هر خوشه بررسی شد. یافتهها: با توجه به اهمیت فرهنگ اعتماد در قبول یا رد پیامها، وضعیت شاخص اعتماد در خوشهها بررسی شد. نتایج نشان میدهند که پیامهای منتشر شده از طریق اینستاگرام و سایتهای خبری در هر خوشه مورد اعتماد قرار گرفتهاند. بحث و نتیجهگیری: نتایج نشان میدهد که ارسال پیامهای مرتبط با کرونا از سوی مراجع حوزه بهداشت و سلامت میتواند اعتماد مثبت جامعه را بهدنبال داشته باشد. با این وجود، اعتماد مثبت به حوزه بهداشت و سلامت کمتر از حوزه اجتماعی فرهنگی است. برای ارسال پیامهای مرتبط با وضعیت بهداشت، توصیه میشود از گفتمانهای غیرسیاسی استفاده شود. پیام اصلی: این پژوهش نشان میدهد پستهای منتشر شده از طریق اینستاگرام و کانالهای خبری، اثرگذارتر هستند. همچنین فعالان اجتماعی نقش بسیار مهمی در ایجاد یا تضعیف اعتماد مخاطبان به سندها دارند. شناخت الگوهای اجتماعی مرتبط با تجربه اعتماد در شرایط بحرانی که در آن اطلاعات ضد و نقیض گستردهای وجود دارد، اهمیت دارد و میتواند راهکارهایی را برای مواجهه با بحرانهای مشابه و نیز ارتقاء تابآوری اجتماعی فراهم نماید.