مدل مفهومی عوامل روانی- اجتماعی زمینهساز ارتکاب جرم، ارائهیک مطالعه داده بنیاد
نویسندگان
1
2 دانشگاه صنعتی امیرکبیر
3
4 دانشگاه زابل
doi
10.22084/csr.2018.16060.1465چکیده
هدف از پژوهش حاضر، ارائه مدل مفهومی عوامل روانی- اجتماعی زمینهساز ارتکاب جرم بود. این پژوهش، با استفاده از طرح کیفی و با استفاده از روش سیستماتیک نظریه دادهبنیاد (رویکرد اشتراوس و کوربین) انجام شد. میدان یا جامعهی موردِ مطالعهی پژوهش حاضر، عبارت بود از زندانیانِ مرد زندان مرکزی همدان که از معیارهای ورود به پژوهش برخوردار بودند؛ با استفاده از نمونهگیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری، مصاحبههای بهعملآمده با 30 نفر زندانی مرد، مورد تحلیل قرار گرفت. بر مبنای نتایج، مدل مفهومی عوامل زمینهساز ارتکاب جرم بهدست آمد. نتایج نشان داد شرایط علّی ارتکاب جرم عبارتند از: اعتیاد فرد؛ مراوده با دوستان مجرم؛ معتاد یا مجرم بودن والدین، برادران، دایی یا عمو. عوامل مداخلهگر در ارتکاب جرم شامل عوامل روانی مانند تکانشگری، هیجانخواهی و عزتنفس پایین؛ عوامل خانوادگی مانند دلبستگی پایین به خانواده، نظارتِ ضعیف والدین، غفلت و تنبیه، تعارض والدین؛ و عوامل اجتماعی مانند وضعیت اقتصادی ضعیف، تحصیلات پایین والدین، ترک تحصیل و اوقات فراغت نامطلوب. شرایط زمینهای جرم شامل زندگی در محله جرم خیز و محیط زندان است. پاسخ یا راهبرد مجرمین در برخورد با این شرایط شامل اتخاذ سبک زندگی مجرمانه و دلبستگی به دوستان مجرم است؛ و نهایتاً پیامدهای جرم عبارتند از طردشدن از سوی خانواده و جامعه، مجازاتهایی مانند زندان، تحقیر شدن والدین و ناامنی جامعه.