سلامت جسمی و روانی سالمندان در بستر گذار ساختار سنی جمعیت: مطالعهای در شهرستان خرمآباد
نویسندگان
1 دانشیار جمعیتشناسی، مؤسسۀ تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران
2 دانشآموخته کارشناسیارشد جمعیتشناسی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران مرکز، تهران، ایران
doi
10.22034/jscc.2023.19135.1046چکیده
مقدمه و هدف: با توجه به روند رو به رشد جمعیت سالمندان و چشمانداز در حال تغییر وضعیت سالمندی جمعیت در ایران، شناخت عوامل مؤثر بر سلامت این قشر، بهطور روزافزونی اهمیت خواهد یافت. این مقاله، با هدف مطالعه ویژگیهای اجتماعی، جمعیتی و اقتصادی مؤثر بر سلامت جسمی و روانی سالمندان ساکن در شهرستان خرمآباد انجام شده است. روش و دادهها: دادههای مطالعه از یک پیمایش مقطعی در نمونه 379 نفری از سالمندان 60 ساله و بیشتر ساکن در شهرستان خرمآباد بدست آمد. با استفاده از پرسشنامه محققساخته و بهرهگیری از پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی (WHOQOL-SF36, 26)، اطلاعات مورد نیاز گردآوری شد. یافتهها: میانگین شاخص سلامت جسمی 3/29 و سلامت روانی 1/22 بدست آمد. بیماریهای قلبی عروقی و آرتروز از شایعترین بیماریهایی است که سالمندان بدانها مبتلا هستند. سطح تحصیلات، سن، تعداد فرزندان، و جنسیت از عوامل تأثیرگذار بر سلامت هستند. با افزایش تعداد فرزند، سطح سلامت جسمی سالمندان کاهش، اما سلامت روانی آنها افزایش مییابد. در واقع، فرزندان همچنان بهعنوان یکی از منابع حمایتی در سنین سالمندی محسوب میشوند. سلامت جسمی و روانی نیز بر یکدیگر تأثیرگذارند. برخورداری از سطح سلامتی بهتر در هرکدام از این دو بُعد، وضعیت سلامتی بعد دیگر را ارتقا میبخشد. بحث و نتیجهگیری: با توجه به عوامل متعدد تأثیرگذار بر سلامت سالمندان، تجربة دوران سالمندی برای گروههای مختلف اجتماعی متفاوت خواهد بود. از منظر سیاستگذاری، اتخاذ یک رویکرد فردمحور برای درک وضعیت سالمندان و حداکثرکردن فرصتها در طول چرخه زندگی برای بهرهمندی از سالمندی سالم ضروری است. پیام اصلی: پیشبینی روند تغییرات آینده جمعیتی ایران نشان میدهد که در اثر گذار ساختار سنی جمعیت، سهم افراد سالمند در جمعیت روبه فزونی خواهد بود. سالمندان از جنبههای مختلف اجتماعی-اقتصادی و بهداشتی (مانند وضعیت اقتصادی، وضعیت تاهل، الگوهای بیماری و نیاز به مراقبتهای بهداشتی) از بقیه افراد جامعه متمایز هستند. بنابراین، اطمینان از کیفیت زندگی خوب سالمندان و نگاهی ویژه به مقوله سلامت دوران سالمندی در چشمانداز سیاستی بلندمدت کشور ضروری است.