فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: دین نقش مهمی در زندگی روزمره و فرهنگ مردم داشته است. به‌عبارت دیگر، دین راه و شیوۀ زندگی را به پیروانش می‌آموزد و پیروان با رعایت دستورالعمل‌های آن مرزهای هویتی و گروهی خود را از دیگر گروه‌ها مشخص می‌سازند. مقاله حاضر، با هدف بررسی اهمیت و نقش ارزش‌های دینی در زندگی روزمره و سبک زندگی ایرانیان از زمان انقلاب مشروطه تاکنون نگاشته شده است. روش و داده‌ها: در پژوهش حاضر برای بررسی نقش دین در زندگی روزمرۀ مردم، رویکرد تاریخ فرهنگی به کار گرفته شده است. براساس این رویکرد، به مطالعه سفرنامه‌ها، خاطرات افراد و مدارک به جامانده از زمان مشروطه تا دوران حاضر پرداخته شد. یافته‌ها: در مقاطعی از سلسله‌های قاجار و پهلوی، با وجود اعمال سیاست‌هایی از بالا، دین همواره در زیست-جهان مردم در حوزه‌های پوشش، تغذیه، باور به نذر و شفای بیماران نقش داشته است.  در دهه‌های اخیر، حضور دین در برخی از عرصه‌های زیست-جهان مردم کمرنگ‌تر شده است. بحث و نتیجه‌گیری: جامعه با عرفی شدن زندگی روزمره و کاهش نقش برخی از احکام و اعتقادات دینی در سبک زندگی مردم و به‌ویژه جوانان مواجه گردیده است. با این وجود، بن‌مایه‌های دینی جامعه همچنان نفوذ نیرومندی در میان مردم دارند. به‌گونه‌ای که شخصیت‌های مذهبی (ائمه اطهار) هم‌چنان برای مردم ارزشمند هستند و مقدسات مورد احترام مردم هستند. پیام اصلی: گرچه نشانه‌هایی از عرفی شدن در میان مردم مشاهده می‌شود اما همچنان دین‌باوری و احترام به مقدسات و ارزش‌های دینی در میان ایرانیان از نقش و اهمیت بالایی برخوردار است. حضور گستردۀ مردم در مراسم عزاداری ماه محرم، پیاده‌روی اربعین، جشن‌های مذهبی، تمایل به زیارت بقاع متبرکه نشانه‌هایی از اهمیت احترام به دین در زندگی روزمره و حیات مردم است. دین با تقویت انسجام اجتماعی در میان گروه ها و افراد مختلف، نقشی حیاتی در جامعه ایفا می کند و حفظ ارزش‌های دینی مشترک در جامعه حائز اهمیت است.