فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ملی کردن نفت از دوره‌های مهم تاریخ معاصر ایران و به یک معنا اولین تجربۀ حضور جدی ایران در عرصۀ سیاست بین‌الملل محسوب می‌شود. در این دوره شاهد مذاکرات جدی و طولانی میان نمایندگان دولت ایران و طرف‌های غربی هستیم. بریتانیا می‌کوشید رفتار دولت مصدق را از طریق مجموعه‌ای از تهدیدات و مشوق‌ها تغییر دهد. با وجود این، در طول زمان شاهد تغییر ملموس در رفتار دولت ایران در خصوص مسئله نفت نیستیم. دولت مصدق می‌توانست با انعقاد توافقی جدید با شرکت نفت جنوب تهدیدات را خنثی و درآمد بیشتری کسب کند و دولت را از فروپاشی کامل نجات دهد، اما تنها در پی اجرای کامل قانون «خلع ید» و اخراج شرکت نفت از ایران بود. اگرچه این سرسختی همواره مورد توجه ناظران داخلی و خارجی بوده، تاکنون توضیحی نظام‌مند از آن ارائه نشده است. هدف این مقاله بررسی چگونگی امکان‌پذیری تکوین و تداوم ملی کردن نفت در دولت مصدق به‌رغم وجود تهدیدات مادی است. با تکیه بر نظریۀ امنیت هستی‌شناختی و روش تحلیل گفتمان نشان داده می‌شود که با شکل‌گیری پیلۀ ادراکی در قالب ساخت خویشتن و حوزۀ سوژگی در رابطه با دشمن نزدیک و دور و در تداوم آن، تکوین هویت مقاومت و سیاست شرم که سبب عزت‌جویی شد، امکان گریز از ملی کردن نفت وجود نداشت.