زمان‌بندی تولید سلولی با درنظر گرفتن عوامل انسانی و زمان تحویل سفارشات

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد مهندسی صنایع، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار گروه مهندسی صنایع و آینده پژوهی، دانشکدۀ فنی و مهندسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22084/ier.2023.27096.2101
چکیده

مهندسی عوامل انسانی یک زمینه علمی مرتبط با فهم تعامل بین انسان و سایر عناصر یک سیستم در جهت آسایش و رفاه اپراتور و عملکرد کامل سیستم می­باشد. هدف اصلی این پژوهش، زمان­بندی تولید سفارش­ها و شیفت­بندی اپراتور­ها در محیط تولید سلولی با درنظر گرفتن عوامل انسانی و با اهداف کمینه کردن دیرکرد تحویل محصولات و میانگین خستگی اپراتورها می­باشد. در این پژوهش فاکتورهای انسانی خستگی، یادگیری و فراموشی در زمان­بندی محیط­های تولیدی درنظر گرفته شده است و یک مدل برنامه­ریزی ریاضی عدد صحیح به­همراه الگوریتم ابتکاری افق غلطان برای حل مسأله ارائه می­شود. به­منظور اجرای آزمایشات عددی، 3 گروه مسائل نمونه به­صورت تصادفی تولید شد. الگوریتم افق غلطان در دو حالت همپوشانی و بدون همپوشانی روی مسائل نمونه اجرا شد و نتایج نشان داد که این الگوریتم در حالت بدون همپوشانی با طول ۲ دوره ازنظر زمان حل و اختلاف با جواب بهینه، مناسب­ترین حالت است. الگوریتم ابتکاری افق غلطان قادر است مسائل در ابعاد بزرگ را با خطای حداکثر 3% از جواب حل دقیق برای هریک از اهداف در زمان 5/5 دقیقه به­دست آورد درحالی­که زمان حل مدل برنامه­ریزی عدد صحیح در این ابعاد از مسائل حدود 2 ساعت است. نتایج خطی­سازی مدل نشان داد که تبدیل متغیر پیوسته به عدد صحیح نسبت به روش مک­کورمیک کارایی بهتری دارد و تحلیل حساسیت روی پارامترهای مسأله نشان می­دهد که ضریب خستگی دارای رابطه مستقیم با میزان دیرکرد سفارشات بوده و ضریب یادگیری دارای رابطه معکوس با دیرکرد سفارشات و میانگین خستگی اپراتورها می­باشد.