عوامل جمعیتشناختی، اقتصادی و اجتماعی مرتبط با وضعیت افراد بیهمسر بر اثر طلاق در ایران: یک مدل دوسطحی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری جمعیتشناسی،دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات)، تهران، ایران.
2 دانشیار جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد، یزد، ایران
3 استادیار گروه آمار زیستی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22034/jscc.2022.18651.1035چکیده
زمینه و هدف: یکی از ابعاد مهم تغییرات جهانی خانواده در دوران معاصر، افزایش وقوع طلاق است. بهمنظور شناخت بهتر دلایل طلاق، لازم است عوامل طلاق در سطوح خرد و کلان مورد مطالعه قرار گیرند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر متغیرهای جمعیتشناختی، اقتصادی و اجتماعی بر وضع تأهل (دارای همسر در برابر بیهمسر بهدلیل طلاق) و محاسبه احتمال طلاق، به بررسی در دو سطح فرد و استان پرداخته است. روش و دادهها: پژوهش با استفاده از دادههای سرشماریهای 1355 تا 1395، طرح آمارگیری نیروی کار، هزینه و درآمد خانوار، گذران وقت و دادههای ثبت احوال کشور انجام گرفت. در سطح اول تحلیل که دربرگیرنده متغیرهای سطح خرد است، 25163 زن و 18633 مرد به صورت نمونه تصادفی سیستماتیک از فایل 2 درصد سرشماری 1395 انتخاب شدند. در سطح دوم که هدف بررسی متغیرهای کلان در سطح استانهاست، تحلیلها برای 31 استان کشور محاسبه شد. یافتهها: یافتهها نشان داد که با افزایش سن، باسوادبودن، غیرفعالبودن و داشتن مالکیت واحد مسکونی نوع سایر احتمال طلاق مردان افزایش مییابد، اما با سرپرستبودن و داشتن تحصیلات عالی احتمال طلاق در مردان کاهش مییابد. شهری بودن، باسواد بودن، درحال تحصیل بودن و داشتن فرزند، احتمال طلاق در زنان را افزایش میدهد. در سطح استان، نسبت جنسی احتمال طلاق مردان و نسبت شهرنشینی احتمال طلاق زنان را افزایش میدهد. بحث و نتیجهگیری: برپایه نتایج، ترکیب متغیرهای سطح خرد و کلان میتواند بر روی بسیاری از نتیجهگیریهای مرتبط با علّت طلاق تأثیر بگذارد. گرچه بیشتر مطالعات مربوط به طلاق در سطح فرد صورت میگیرد، باید به تأثیرگذاری محیط زندگی افراد در تصمیم آنان به طلاق توجه بیشتری کرد. پیام اصلی: غالب مطالعات در حوزه طلاق در سطح فرد صورت میگیرد و اندکی از آنان فقط در سطح متغیرهای کلان استانی بررسی شدهاند. در این مطالعه نشان دادیم که برای درک بهتر عوامل طلاق باید به عوامل فردی و متغیرهای کلان محل زندگی افراد، باهم مورد مطالعه واقع شوند.