مطالعه روندهای مشاغل مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات: شواهدی از تأثیر تحوّلات فنّاوری اطّلاعات بر تغییرات مشاغل در ایران

نویسندگان

1 استادیار جمعیت‌شناسی، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران

doi
10.22034/jscc.2022.2730
چکیده

زمینه و هدف: با گسترش تکنولوژی و فنّاوری در سطح جهانی، برهة جدیدی از فرصت‌های شغلی مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات ایجاد شده و چالش‌هایی را پیش روی بازار کار کشور قرارداده است. شناخت این تحوّلات از حیث علمی و فرصت‌های سیاستی اهمّیت دارد. هدف اصلی مطالعه، بررسی دگردیسی مشاغل مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات در کشور است. روش و داده‌ها:  ازآنجا که در این پژوهش تحوّلات مشاغل مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات مدنظر بوده، علاوه بر استفاده از منابع داده‌ای موجود مانند اطلاعات سرشماری‌های کشور، از روش‌های اسنادی-‌ تحلیلی و تکنیک مصاحبه ساخت‌یافته نیز استفاده شده است. یافته‌ها: یافته‌های مطالعه نشان داد که به دنبال موج گستردة تغییرات مشاغل مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات در کشورهای مختلف جهان، کشور ما نیز در دو دهة گذشته، تحوّلات قابل‌ملاحظه‌ای را در این زمینه تجربه کرده است. شیوة دورکاری، وجود کسب و کارهای نوین دیجی‌کالا و اسنپ، نمونه‌هایی از دگردیسی در حوزه فنّاوری‌های نوین در ایران هستند. بررسی تغییرات ساختار طبقه‌بندی مشاغل مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات در سال 1395 در مقایسه با سال 1375 نشان می‌دهد در گروه اصلی متخصصان، 9 عنوان شغلی و در گروه اصلی تکنسین‌ها و کمک متخصصان، 12عنوان شغلی به گروه واحد‌ها اضافه شده است. بحث و نتیجه‌گیری: تأثیر و سرعت تغییرات در مشاغل مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات در کشور‌ چشمگیر و محسوس بوده است. مطالعة عوامل پیشران و سنجش میزان تحقق نقاط عطف پیش‌بینی شده در زمینه دگردیسی مشاغل مبتنی بر فنّاوری اطّلاعات در ایران به‌ویژه در سطح استان‌ها تا پنج سال آینده از جمله پیشنهادات تحقیقاتی این مطالعه هستند. پیام اصلی: به‌کارگیری فناوری اطاعات در بخش‌های دولتی، کسب و کار،‌ مبادلات بین‌المللی و داخلی سبب تحولات اساسی در اقتصاد کشور شده است. شتاب بخشیدن به مسیر تحولات و بروز رسانی فناوری‌های نوین در حوزه مشاغل و پیوستن به جرگه اقتصاد جهانی، مهمترین پیام سیاستی مقاله است.